बौध्द धम्माच्या प्रचार-प्रसारासाठी संघटित प्रयत्नांची गरज : डॉ. भीमराव यशवंतराव आंबेडकर

सातारा, दि.२४ : १४ ऑक्टोबर १९५६ रोजी धम्मक्रांती झाली. दुसऱ्या दिवशी डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांनी अनुयायांना मार्गदर्शन केले. तदनंतर पत्रकार परिषदेत पत्रकारांनी विचारलेल्या प्रश्नांना सडेतोड उत्तरे देत, “यापुढे उर्वरित आयुष्य धम्म परिवर्तनासाठी समर्पित करणार आहे,” असा दाखला त्यांनी दिला.
भारतीय बौद्ध महासभेतर्फे, राष्ट्रीय कार्याध्यक्ष तथा समता सैनिक दल प्रमुख डॉ. भीमराव यशवंतराव आंबेडकर यांच्या प्रमुख मार्गदर्शनाखाली नगरपंचायत मैदान, पाटण येथे पाटण तालुका महिला व पुरुष कार्यकारिणीच्यावतीने भव्य धम्म परिषदेचे आयोजन करण्यात आले होते. अध्यक्षस्थानी तालुकाध्यक्ष आनंदा गुजर होते.
डॉ. भीमराव यशवंतराव आंबेडकर म्हणाले, “बाबासाहेबांनी दिलेली धम्मक्रांती देशात उत्साहवर्धक अनुयायी पुढे घेऊन चालले आहेत. अनेक लोक धम्मात येत आहेत. वारंवार शिबिरे झाली पाहिजेत. प्रशिक्षणाच्या माध्यमातूनच धम्म चळवळ वाढणार आहे. उत्तरप्रदेशमध्ये ७५ जिल्ह्यांत चार राज्य निर्माण झाल्याने धम्मचळवळ गतिमान होत आहे. सत्ताधारी आंबेडकरवाद्यांना त्रास देण्याचा प्रयत्न करीत आहेत. जगविख्यात महाविहार लढ्यासाठी एक वर्ष झाले तरी यश मिळाले नाही. विविध मोर्चे, आंदोलने झाली. देश संविधानावर विज्ञानवादी आहे. स्वातंत्र्यामध्ये भाग न घेणारे आरएसएस शंभरावा उत्सव प्रयागराजमध्ये करतात. मात्र, त्यांनी भेदाभेद केलेला आढळतो. तिथेही योगी सरकार विरोधात धम्माचे काम सुरू आहे. इप्सित साध्य करण्यासाठी प्रत्येक ठिकाणी संघर्ष करावा लागेल. सन २००० पासून देशात क्रांती सुरू झाली आहे. शिक्षण महत्त्वपूर्ण काम करते. पिढ्यांचे भवितव्य घडविण्यासाठी संघटित राहून वाटचाल करावी लागेल. भारतीय बौद्ध महासभेची ताकद वाढत आहे. धम्माची पताका सर्वत्र फडकत आहे. धम्मच राजकीय चित्र बदलू शकतो. शस्त्राने भूभाग जिंकणारा महान राजा सम्राट अशोक शेवटी बुद्धांच्या चरणी लीन झाला. त्यांचीही प्रतिमा महापुरुषांबरोबर कार्यक्रमात असली पाहिजे.”
यावेळी महाराष्ट्र राज्य अध्यक्ष यु. जी. बोराडे, ट्रस्टी अरुण पोळ व तालुकाध्यक्ष आनंदा गुजर यांनी मनोगत व्यक्त केले.
वंदना, सूत्रपठण व ध्वजारोहण माजी जिल्हा उपाध्यक्ष आबासाहेब भोळे यांच्या हस्ते संपन्न झाले. धम्म रॅली बोधिसत्व बुद्ध विहारपासून निघाली होती. तिचा मार्ग बाळासाहेब देसाई कॉलेज मैदान – पाटणकर लायब्ररी चौक – मेन रोड – झेंडा चौक – नगरपंचायत असा होता. तालुकाध्यक्षा कमलताई मिलिंद-बापू कांबळे यांनी प्रास्ताविक केले. मुंबई कमिटीचे अध्यक्ष भगवान भोळे यांनी स्वागत केले. सचिव घनश्याम कांबळे व सुरेखाताई गायकवाड यांनी सूत्रसंचालन केले. तालुका कोषाध्यक्ष ॲड. राहुल भोळे यांनी आभार मानले.
सदर कार्यक्रमास मुंबई प्रदेश कोषाध्यक्ष राजेंद्र सत्वधीर, जिल्हाध्यक्षा संगीताताई मंगेश डावरे, जिल्हा पर्यटन उपाध्यक्ष सुनील सपकाळ, राज्य उपाध्यक्ष उत्तम मगरे, मुंबई प्रदेश पर्यटन सचिव शहाजी मगरे, जिल्हा सरचिटणीस नेहाताई विजयकुमार गायकवाड, कराड तालुकाध्यक्ष यशवंत (आप्पा) अडसुळे, माजी केंद्रीय महासचिव नाथा ममता आगाणे (काका), जिल्हाध्यक्ष अशोक भालेराव, कोषाध्यक्षा प्रतीक्षा कांबळे, संघटक राजाराम पडवळ, महाविहार बांधकाम समितीचे अध्यक्ष व्ही. आर. थोरवडे, संस्कार सचिव मिलिंद कांबळे, कराड तालुका कोषाध्यक्ष नंदकुमार भोळे, जिल्हा कोषाध्यक्ष रुपेश सावंत, जिल्हा सरचिटणीस यशपाल बनसोडे, संघटक चंद्रकांत कांबळे, माजी सरचिटणीस उदय भंडारे, मुंबई कमिटीचे माजी अध्यक्ष एन. बी. गायकवाड, जिल्हा संघटक उत्तम पवार, माजी पर्यटन सचिव रामचंद्र कांबळे (मामा), जावली तालुका सचिव बाळकृष्ण उर्फ तात्या गाडे, जिल्हा उपाध्यक्षा अनिता कांबळे, दगडू तांदळे, राजाराम पाटणकर, श्रीधर सवाखंडे, मंगेश डावरे, वर्षा सवाखंडे तसेच विविध क्षेत्रातील मान्यवर, राजकीय व संघटनांचे पदाधिकारी, पत्रकार, उपासक व उपासिका मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.

फलटण प्रतिनिधी : फलटण शहरात गुन्हेगारी प्रवृत्तीचे धाडस वाढत असल्याची चिंताजनक घटना मंगळवारी (२४ फेब्रुवारी) दुपारी उघडकीस आली. आंबेडकर चौक ते शिवाजी चौक मार्गावरील ‘हिंदुस्तान हार्डवेअर’ समोर भररस्त्यात झालेल्या वादात मध्यस्थी करण्यासाठी पुढे आलेल्या पटेल बंधू आणि त्यांच्या कामगारांना अर्वाच्य भाषेत शिवीगाळ करत धमकावण्यात आल्याचा प्रकार घडला. या घटनेमुळे शहरातील व्यापाऱ्यांमध्ये भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
नेमकी घटना काय?
मिळालेल्या माहितीनुसार, मंगळवारी दुपारी सुमारे ४ वाजण्याच्या सुमारास दोन इसम भरधाव वेगाने वाहन चालवत असताना ‘कट’ मारण्याच्या कारणावरून वाद झाला. हा वाद काही क्षणांतच हाणामारीत परिवर्तित झाला. दुकानासमोरच गोंधळ सुरू असल्याने व्यवसायावर परिणाम होत होता.
मानवतेच्या भावनेतून ‘हिंदुस्तान हार्डवेअर’चे मालक पटेल बंधू यांनी संबंधित तरुणांना “दुकानाबाहेर भांडण करू नका” अशी विनंती करत मध्यस्थी करण्याचा प्रयत्न केला. मात्र, या विनंतीचा राग मनात धरून संबंधित तरुणांनी पटेल बंधूंवर धाव घेत त्यांना खालच्या दर्जाची शिवीगाळ केली. एवढ्यावरच न थांबता, दुकानातील कामगारांनाही जातीवाचक शब्दांनी अपमानित करत धमकावल्याचे सांगण्यात येत आहे.
या प्रकारामुळे परिसरात काही काळ तणावाचे वातावरण निर्माण झाले होते.
व्यापाऱ्यांच्या सुरक्षिततेचा प्रश्न पुन्हा ऐरणीवर
दोन दिवसांपूर्वीच शंकर मार्केट परिसरात ‘गाडी हळू चालवा’ असे सांगितल्याच्या कारणावरून कोयते काढण्यात आल्याची घटना घडली होती. त्यानंतर आता पुन्हा भरवस्तीत व्यापाऱ्यांवर धावून जाण्याचा प्रकार समोर आल्याने व्यापारी वर्गात संताप व्यक्त होत आहे.
“मध्यस्थी करणे हा गुन्हा आहे का?” असा सवाल व्यापाऱ्यांकडून उपस्थित केला जात आहे. विशेषतः कामगारांना जातीवरून हिणवण्याचा प्रकार गंभीर असून सामाजिक सलोखा बिघडण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.
पोलिस ठाण्यात व्यापाऱ्यांची गर्दी
घटनेनंतर फलटणमधील व्यापाऱ्यांनी एकत्र येत शहर पोलीस ठाण्याकडे धाव घेतली. आरोपींवर तातडीने गुन्हा दाखल करून कडक कारवाई करावी तसेच व्यापाऱ्यांना संरक्षण द्यावे, अशी मागणी यावेळी करण्यात आली.
पोलिस प्रशासनाने कठोर पावले उचलली नाहीत तर व्यापारी संघटना तीव्र आंदोलनाचा इशारा देण्याच्या तयारीत असल्याची माहिती मिळत आहे.
फलटण शहरात वाढत्या अशा घटनांमुळे कायदा-सुव्यवस्थेचा प्रश्न पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला असून, प्रशासनाने वेळीच प्रभावी उपाययोजना कराव्यात, अशी सर्वसामान्य नागरिक व व्यापारी वर्गाची मागणी आहे.

फलटण : धम्ममित्र बालसंस्कार वर्गामार्फत सोमवार पेठ, फलटण येथे छत्रपती शिवाजी महाराज व संत गाडगेबाबा यांची जयंती विधायक उपक्रमातून साजरी करण्यात आली. त्याग, सेवा आणि स्वच्छतेचा संदेश देणाऱ्या या दोन महान व्यक्तिमत्त्वांच्या स्मरणार्थ वाचनालय व परिसराची संपूर्ण स्वच्छता करण्यात आली.
कार्यक्रमाची सुरुवात भारतीय बौद्ध महासभेचे बौद्धाचार्य आयु. चंद्रकांत मोहिते यांच्यासह विद्यार्थ्यांनी त्रिसरण पंचशील, भीमस्मरण, भीम स्तुती आणि बुद्ध पूजेद्वारे केली. धम्ममय वातावरणात उपासिका व उपस्थित नागरिकांनी श्रद्धापूर्वक सहभाग नोंदविला. कार्यक्रमाच्या तयारीसाठी विशालजी शिंदे, विक्रम भोसले, प्रदीप खरात व बुवा लोंढे यांनी विशेष परिश्रम घेतले. मोठ्या संख्येने विद्यार्थी व मान्यवर उपस्थित होते.

भारतीय बौद्ध महासभा, सातारा जिल्हा पूर्व शाखेचे संस्कार सचिव सोमीनाथ घोरपडे यांनी प्रमुख मार्गदर्शन करताना दोन्ही महान व्यक्तिमत्त्वांच्या कार्याचा परामर्श घेतला. छत्रपती शिवाजी महाराजांविषयी बोलताना आयु. सोमीनाथ घोरपडे म्हणाले की, छत्रपती शिवाजी महाराजांनी स्वराज्याची संकल्पना केवळ राजकीय नव्हे, तर सामाजिक न्याय आणि लोककल्याणावर आधारित उभी केली. स्त्रियांचा सन्मान, सर्वधर्मसमभाव, शिस्तबद्ध प्रशासन आणि शौर्य यांचा आदर्श त्यांनी घालून दिला. “रयतेचे राज्य” ही त्यांची संकल्पना आजच्या लोकशाही व्यवस्थेलाही दिशा देणारी आहे. अन्यायाविरुद्ध उभे राहण्याची आणि स्वाभिमानाने जगण्याची प्रेरणा शिवरायांच्या जीवनातून मिळते, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
संत गाडगेबाबांच्या कार्याविषयी बोलताना आयु. सोमीनाथ घोरपडे यांनी सांगितले की, गाडगेबाबांनी आयुष्यभर समाजप्रबोधन, अंधश्रद्धा निर्मूलन, स्वच्छता आणि मानवसेवा यासाठी कार्य केले. “स्वच्छता हीच खरी पूजा” हा त्यांचा मूलमंत्र होता. गावोगावी कीर्तनांच्या माध्यमातून त्यांनी व्यसनमुक्ती, शिक्षण आणि अस्पृश्यता निर्मूलनाचा संदेश दिला. स्वतः झाडू हातात घेऊन कृतीतून आदर्श निर्माण करणे हीच त्यांची खरी शिकवण होती.

कार्यक्रमाचा शेवट धम्ममित्र बालसंस्कार वर्गाच्या विद्यार्थ्यांमध्ये सामाजिक जाणीव, स्वच्छतेचे महत्त्व आणि महापुरुषांच्या विचारांचे संस्कार रुजविण्यासाठी प्रयत्न करण्याचे आव्हान आयु. चंद्रकांत मोहिते यांनी केले.विद्यार्थ्यांनी सरणतंय घेऊन कार्यक्रमांची सांगता झाली.

फलटण (कोळकी) : थोर समाजसुधारक संत गाडगेबाबा यांच्या १५० व्या जयंतीनिमित्त कोळकी येथील बुद्ध विहारात त्यागमूर्ती माता रमाई महिला ग्रुपच्या वतीने स्वच्छता अभियान राबवून जयंती उत्साहात आणि विधायक पद्धतीने साजरी करण्यात आली. विहार व परिसर झाडून स्वच्छ करत तसेच कीर्तनातून मन शुद्ध करण्याचा संदेश देत महिलांनी संत गाडगेबाबांच्या पावन स्मृतीस विनम्र अभिवादन केले.
कार्यक्रमाची सुरुवात त्रिसरण पंचशील, भीमस्मरण, भीम स्तुती व बुद्ध पूजेद्वारे झाली. उपस्थित सर्व महिला उपासिकांनी धम्ममय वातावरणात श्रद्धापूर्वक सहभाग नोंदविला. आयु. सुहास रामचंद्र माने यांनी सर्व बौद्ध उपासक-उपासिकांना फलाहार म्हणून केळी व आयुर्वेदिक चहा देऊन सेवा दिली.
यावेळी आयुनी रजनी सुहास माने, वंचित बहुजन आघाडी महिला आघाडीच्या प्रमुख आयुनी चित्राताई गायकवाड, ज्येष्ठ सामाजिक कार्यकर्त्या कांताताई काकडे, आरती पाटील, विद्या खंदारे, कीर्ती माने, परिमिता कांबळे, बेबीनंदा रामचंद्र माने आदी मान्यवर उपस्थित होते.
यावेळी मार्गदर्शन करताना आयुनी चित्राताई गायकवाड यांनी सांगितले की, संत गाडगेबाबा यांनी समाजातील लोकांना जागृत करून स्वच्छता, शिक्षण, अंधश्रद्धा निर्मूलन आणि मानवसेवेचा अमूल्य संदेश दिला. भुकेल्यांना अन्न, तहानलेल्यांना पाणी, गरीब मुला-मुलींना शिक्षण, बेघरांना आसरा, आजारी व अपंगांना उपचार, तसेच पशुपक्षी व मुक्या प्राण्यांप्रती दया असे अनेक मानवतावादी विषय त्यांच्या कार्याच्या केंद्रस्थानी होते. त्यांचे विचार केवळ जयंतीपुरते न ठेवता आचरणात आणणे हीच खरी अभिवादनाची भावना आहे.
तसेच डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या विचारांचा आणि त्यांनी दिलेल्या बौद्ध धम्माच्या प्रचार-प्रसाराचा संकल्प जसा आपण करतो, तसाच संत गाडगेबाबांच्या स्वच्छता व मानवसेवेच्या कार्यालाही पुढे नेण्याचा संकल्प सर्वांनी करावा, असे आवाहन त्यांनी केले. कोळकी विहारातून या कार्यक्रमाची सुरुवात झाली असून पुढील काळातही विविध सामाजिक उपक्रम राबविण्यात येतील, असे त्यांनी नमूद केले.
संत गाडगेबाबांच्या “स्वच्छता हीच खरी पूजा” या संदेशाला प्रत्यक्ष कृतीत उतरवत कोळकी येथील महिलांनी जयंती साजरी करण्याची ही प्रेरणादायी पद्धत समाजासाठी आदर्श ठरली.

फलटण : फलटण शहरातील म्युनिसिपल कामगार वसाहत (महात्मा फुले नगर ) येथील मनमिळाऊ, हसतमुख आणि सर्वांना मदतीचा हात देणारे व्यक्तिमत्त्व म्हणून परिचित असलेल्या कै. चंद्रभागा वामन इंगळे यांचे आज पहाटे हृदयविकाराच्या झटक्याने दुःखद निधन झाले. त्यांच्या निधनाने परिसरात हळहळ व्यक्त होत आहे.
कै. चंद्रभागा वामन इंगळे या परशुराम वामन इंगळे व विजय वामन इंगळे यांच्या मातोश्री होत. त्यांच्या पश्चात दोन मुली, सुना, नातवंडे असा मोठा परिवार आहे. कुटुंबियांसह नातेवाईक व मित्रपरिवारावर दुःखाचा डोंगर कोसळला आहे.
त्यांची अत्ययात्रा आज दुपारी १२.३० वाजता म्युनिसिपल कामगार वसाहत, महात्मा फुले नगर, फलटण येथील राहत्या घरापासून निघणार आहे.
कै. चंद्रभागा वामन इंगळे यांच्या साधेपणा, प्रेमळ स्वभाव आणि समाजकार्याची आठवण सर्वांच्या मनात कायम राहील. त्यांच्या आत्म्यास शांती लाभो हीच ईश्वरचरणी प्रार्थना.

साहस टाईम्स तर्फे विनम्र अभिवादन

फलटण – सोमंथळी येथील करंज ओढ्यावर नव्याने उभारण्यात येत असलेल्या सिमेंट काँक्रिट पुलाच्या कामाला नुकतीच सुरुवात झाली असताना मोठी दुर्घटना घडली आहे. पुलाच्या वरच्या मजल्यावरील (स्लॅब) काम सुरू असतानाच तो अचानक कोसळल्याची घटना समोर आली आहे. या घटनेमुळे बांधकामाच्या दर्जाबाबत गंभीर प्रश्न उपस्थित होत असून संबंधित ठेकेदाराविरोधात नागरिकांमध्ये तीव्र नाराजी व्यक्त होत आहे.
सोमंथळीतील करंज ओढ्यावरचा पूल अनेक वर्षांपासून रखडलेला होता. टिकाऊ व दर्जेदार पूल व्हावा यासाठी ग्रामस्थांनी सातत्याने पाठपुरावा केला होता. विविध माध्यमांतूनही या संदर्भात वारंवार बातम्या प्रसिद्ध झाल्यानंतर अखेर या पुलासाठी कोट्यवधी रुपयांचा निधी मंजूर झाला आणि कामास सुरुवात झाली. मात्र कामाच्या सुरुवातीलाच स्लॅब कोसळल्याने संपूर्ण प्रकल्पाच्या गुणवत्तेवर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
काम सुरू असतानाच पुलाचा भाग कोसळत असेल, तर पुढील बांधकाम किती सुरक्षित असेल, असा सवाल नागरिक उपस्थित करत आहेत. “बांधकामाच्या टप्प्यातच पूल ढासळत असेल, तर पूर्ण झाल्यानंतर त्याच्या सुरक्षिततेची हमी कोण देणार?” अशी भीती ग्रामस्थांनी व्यक्त केली आहे. घटनेनंतर परिसरात भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे.
या प्रकरणाची तातडीने चौकशी करून दोषी ठेकेदारावर कठोर कारवाई करावी, तसेच उर्वरित काम दर्जेदार साहित्य व तांत्रिक देखरेखीखाली नव्याने करावे, अशी ठाम मागणी सोमंथळी व परिसरातील ग्रामस्थांनी केली आहे. निकृष्ट दर्जाचे काम करणाऱ्या संबंधित ठेकेदाराकडून काम काढून घेऊन दुसऱ्या सक्षम ठेकेदाराकडे देण्यात यावे, अशीही मागणी होत आहे.
सोमंथळीचे पोपट गोफणे यांनी सांगितले, “नवीन पुलाच्या वरच्या स्लॅबचे काम सुरू असताना तो कोसळल्याने नागरिक भयभीत झाले आहेत. संबंधित ठेकेदारावर कडक कारवाई करून काम दुसऱ्या ठेकेदाराकडे द्यावे.”