भारतीय अंतराळ संशोधन संस्थेचे (इस्रो) माजी अध्यक्ष के. कस्तुरीरंगन यांचे आज (शुक्रवार, २५ एप्रिल) सकाळी बंगळुरू येथे निधन झाले. ते ८४ वर्षांचे होते. सकाळी दहाच्या सुमारास त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. त्यांच्या पश्चात दोन मुले आहेत, अशी माहिती कौटुंबिक सूत्रांनी दिली. गेल्या काही महिन्यांपासून ते वयोमानाशी संबंधित आजारांनी त्रस्त होते. रविवारी त्यांच्यावर अंत्यसंस्कार करण्यात येणार आहेत. तत्पूर्वी त्यांचे पार्थिव रामन रिसर्च इन्स्टिट्यूट /येथे अंत्यदर्शनासाठी ठेवण्यात येणार आहे.

UPSC Topper Story: एकेकाळी ‘IAS चा कारखाना’ म्हणून ओळखले जाणाऱ्या अलाहाबाद विद्यापीठाने पुन्हा एकदा नागरी सेवा परीक्षेत जोरदार पुनरागमन केल्यामुळे चर्चेत आहे. दशकांनंतर, प्रयागराजने 2025 च्या नागरी सेवा परीक्षेत अव्वल स्थान मिळवले.  नुकत्याच लागलेल्या यूपीएससी निकालात शक्ती दुबे यांनी ऑल इंडिया रॅंकिंगमध्ये पहिला क्रमांक पटकावलाय. दरवर्षी लाखो तरुण यूपीएससी देतात. त्यात काहींना यश मिळतं तर काहींना यश हुलकावणी देतं. पण शक्तीने यूपीएससीने टॉप केलंय. पण यासाठी शक्तीने कोणती स्टॅटर्जी वापरली जाणून घेऊया. 

7 वर्षांची तयारी, 4 वेळा अपयश आणि शेवटी सुवर्ण यशाच्या इंद्रधनुष्यात विणलेल्या शक्तीने आयएएस-आयपीएस देणाऱ्या प्रयागराजचं नाव देशभरात पोहोचवलं. नागरी सेवा परीक्षा- 2024 मध्ये 2 गुणांनी अनुत्तीर्ण झाल्यानंतर आता सर्व काही संपलय, असे तिला वाटले. परंतु तिने हार मानली नाही. काही काळानंतर तिने नवीन उर्जेने ध्येयाकडे वाटचाल केली. ज्यामुळे तिला यश मिळाले. शक्ती दुबेने आपल्या यशाचं सिक्रेट सर्वांसमोर शेअर केलंय.  यावेळी मुलाखत गेल्या वर्षीपेक्षा चांगली झाली. मला प्रयागराज महाकुंभ, भारत-चीन आणि भारत-नेपाळ संबंधांवर प्रश्न विचारण्यात आले. माझ्या आवडी आणि चालू घडामोडींशी संबंधित अनेक प्रश्न विचारण्यात आले. मुलाखतीसाठी मी स्वतःला अपडेट ठेवले आणि माझे विचार स्पष्टपणे व्यक्त करण्याचा सराव केला होता, असे शक्ती सांगते. माझी तयारी एकांतात झाली. माझे फार मोठे मित्रमंडळ नव्हते. मी स्वतःला पुस्तके, शिक्षक आणि कुटुंबाच्या मार्गदर्शनापुरते मर्यादित ठेवले. फाउंडेशन कोर्सनंतर जेव्हा मी शिक्षकांच्या संपर्कात आले, तेव्हा मला समजले की योग्य मार्गदर्शन ही यशाची गुरुकिल्ली आहे, असेही शक्तीने पुढे सांगितले. शक्तीचा हा पाचवा प्रयत्न होता आणि ती त्या 7 वर्ष तयारी करत होत्या. प्रत्येक अपयशानंतर, मी माझी चूक ओळखली आणि पुढच्या वेळी त्यावर लक्ष केंद्रित केले. तुम्हाला तुमच्या कमकुवतपणा स्वीकाराव्या लागतील, तरच तुम्ही यशाकडे वाटचाल करू शकाल, असेही शक्तीने सांगितले. 

मोबाईलचा वापर 

कोणत्याही गोष्टीचे सकारात्मक आणि नकारात्मक पैलू असतात. त्याचप्रमाणे मोबाईल देखील आहे. जर तुम्ही योग्य पद्धतीने वापरला तर आज मोबाईल एक शस्त्र बनू शकतो. मी मोबाईल फक्त अभ्यास आणि चालू घडामोडींसाठी वापरला. स्पर्धकांनी फक्त अभ्यासासाठी मोबाईलचा वापर करावा, अन्यथा लक्ष आणि वेळ दोन्ही वाया जातात, असा सल्ला तिने तरुणांना दिलाय.

विषय आवडीनुसार निवडा 

आता प्राथमिक परीक्षेसाठी 30 दिवस उरले आहेत. अशा वेळी नवीन काहीही वाचण्याची गरज नाही. तुम्ही जे वाचले आहे त्याचा सराव करा. स्वतःवर विश्वास ठेवा आणि मानसिक ताकद टिकवून ठेवा. मी सरासरी 14 तास अभ्यास करायचे आणि नेहमीच अभ्यासक्रमात खोलवर जाण्याचा प्रयत्न करायचे, असे शक्तीने सांगितले. मी यूपीएससीमध्ये माझा पर्यायी विषय म्हणून राज्यशास्त्र आणि आंतरराष्ट्रीय संबंध निवडले. हा विषय ट्रेंड पाहून नव्हे तर आवडीनुसार आणि समजुतीनुसार निवडला पाहिजे. यामुळे अभ्यासात खोली वाढते, असे शक्तीने सांगितले.

इच्छा खरी असेल तर मार्ग स्वतःच तयार

जेव्हा निकाल लागला आणि मला कळले की मी टॉपर झालीय तेव्हा सुरुवातीला मला विश्वासच बसला नाही. मग मला खात्री झाल्यावर मी  माझ्या वडिलांना फोन केला. बाबा काही वेळ गप्प राहिले. मग म्हणाले पुन्हा एकदा सांग, काय झालंय? मी हा क्षण कधीही विसरू शकत नाही. सात वर्षांच्या संघर्ष, आत्मनिरीक्षण, अपयश आणि नंतर यशाच्या या प्रवासाने हे दाखवून दिलंय की जर इच्छा खरी असेल तर मार्ग स्वतःच तयार होतो, असे शक्तीने सांगितले. 

पहलगाममधील दहशतवादी हल्ल्यावर..

दहशतवाद ही भारतासाठी सर्वात मोठी समस्या आहे. विशेषतः सीमापार दहशतवाद. सरकार दहशतवादाविरुद्ध चांगले काम करतंय पण आपल्याला सावधगिरी बाळगावी लागेल. पहलगाम हल्ल्याची बातमी वाचून मला खूप वाईट वाटले, अशी प्रतिक्रिया शक्ती दुबेने दिली.

Pahalgam Terrorist Attack : संपूर्ण देशाला हादरवणाऱ्या पहलगाम दहशतवादी हल्ल्यानंतर भारतीय लष्कराच्या सर्व तुकड्या सतर्क झाल्या. सोबतच नौदल आणि वायुदलही सतर्क असल्याचं पाहायला मिळालं. शेजारी राष्ट्राच्या प्रत्येक लहानमोठ्या हालचालीवर लक्ष ठेवलं जात असतानाच भारतातील वेस्टर्न कमांड हाय अलर्टवर असल्याचं वृत्त समोर आलं. 

पहलगाम हल्ल्यानंतर नौदलाच्या वेस्टर्न कमांडसह संपूर्ण वेस्टर्न युद्धनौका ताफ्याला दक्षतेची सूचना देण्यात आली. महत्त्वाच्या युद्धनौका उच्च दर्जाच्या तयारीसह सज्ज झाल्या. पश्चिम नौदल हा नौदलाचा ‘स्वॉर्ड’ म्हणजेच सामरिकदृष्ट्या महत्त्वाचा कमांड आहे. त्यामुळे पाकिस्तानशी निगडित कोणतीही तणावग्रस्त परिस्थिती निर्माण झाल्यास कमांड सर्वप्रथम दक्षतेवर असतो, त्याच धर्तीवर यावेळीसुद्धा अशाच दक्षतेच्या सूचना कमांडला देण्यात आल्या आहेत. सूचना आणि सतर्कतेच्या या वातावरणात आयएनएस विक्रांत या भारतील नौदलातील विमानवाहू जहाजानंही सर्वांच्या नजरा वळवल्या आहेत. 

देशातील पहिलं स्वदेशी एअरक्राफ्ट कॅरिअर आयएनएस विक्रांतचा प्रत्येक भाग विशेष असून, त्याची विशेष ताकदही आहे. या नौदलाच्या ताफ्यातील या विमानवाहू जहाजाच्या पाच महत्त्वाच्या गोष्टींमुळं त्याला देशाचा पाठीराखा म्हणणं अतिशयोक्ती ठरणार नाही. 

INS विक्रांतची 5 वैशिष्ट्यं… 

• या स्वदेशी विमानवाहू जहाजावर जवळपास अडीच हजार किलोमीटर लांबीची विद्युत तार अर्थात इलेक्ट्रीक केबल लावण्यात आली आहे. ही केबल जमिनीवर पसरवल्यास ती कोच्ची ते दिल्ली इथवरचं अंतर काबीज करेल. 
• आयएनएस विक्रांतमध्ये 14 डेक म्हणजेच 14 मजले असून, 2300 कंपार्टमेंट आहेत. या जहाजावर 1700 नौसैनिक तैनात करता येऊ शकतात. महिला अधिकारी आणि महिला अग्निवीरांगनांसाठी या विमानवाहू जहाजावर विशेष व्यवस्था करण्यात आली आहे. 
• आयएनएस विक्रांतच्या स्वयंपाकघरात एका दिवसात 4800 जणांचं जेवण तयार केलं जाऊ शकतं आणि दिवसभरात 10 हजार चपात्या तयार केल्या जाऊ शकतात. 
• अतिशय सक्षम अशा या जहाजामध्ये लहानसं रुग्णालयही असून, त्यामध्ये 16 बेडची व्यवस्थासुद्धा करण्यात आली आहे. आयएनएस विक्रांत ही एक अशी युद्धनौका आहे ज्यामध्ये तेलाचे 250 टॅकर साठवून ठेवण्याचीही क्षमता असल्याचं सांगण्यात येतं.