Truth Behind Sunscreen Causes Vitamin D deficiency: त्वचेची काळजी घेणे हे प्रत्येकाच्या दैनंदिन जीवनशैलीचा भाग बनले आहे. उन्हाळा असो किंवा हिवाळा कोणीही सनस्क्रीन  लावल्याशिवाय बाहेर जात नाही. उन्हाच्या प्रखर किरणांमुळे त्वचेला इजा पोहोचेल, त्वचा काळी पडेल, त्वचेवर डाग येतील ही भीती असते. विशेषतः स्त्रिया अधिक प्रमाणात सनस्क्रीनचा वापर करतात. पण  त्वचेचे उन्हाच्या किरणांपासून रक्षण करण्यासाठी वापरली जाणारी सनस्क्रीनच तुमच्या शरीरातील व्हिटॅमिन डी च्या कमतरतेचे मोठे कारण आहे का? असा प्रश्न तुम्हालाही कधी न कधी पडला असेल. चला तर मग यामागचे सत्य जाणून घेऊया. 

Add Zee News as a Preferred Source

सूर्याच्या किरणांमध्ये त्वचेला पोषण देणारे आणि व्हिटॅमिन डी पुरवणारे यूवी-बी किरणे असतात. तज्ज्ञांच्या मते सनस्क्रीन  वापरल्याने सूर्यप्रकाशामुळे त्वचेला मिळणाऱ्या व्हिटॅमिन डीचे प्रमाण कमी होऊ शकते, पण पूर्णपणे नाही. सन्सस्क्रीन मधील घटक यूवी-बी किरणांना फिल्टर  करण्याचे काम करतात. पण त्यांना पूर्णपणे रोखत नाहीत. त्यामुळे सन्सस्क्रीन वापरल्याने त्वचेला व्हिटॅमिन डी मिळतच नाही हे खोटे आहे. पण हे देखील तुम्ही किती प्रमाणात आणि कोणत्या प्रकारची सन्सस्क्रीन वापरत आहात यावर अवलंबून आहे. 

उच्च एसपीएफ (SPF) असलेली सन्सस्क्रीन वापरल्यास ती यूवी-बी किरणांना प्रभावीपणे रोखते. व्हिटॅमिन डीच्या निर्मितीसाठी त्वचेला यूवी-बी किरणांची आवश्यकता असते. उच्च एसपीएफ (SPF) असलेली सनस्क्रीन व्हिटॅमिन डीच्या निर्मितीमध्ये अडथळा आणू शकते. म्हणूनच कमी एसपीएफ (SPF) असलेली सन्सस्क्रीन वापरणे अधिक फायदेशीर ठरते. काही सन्सस्क्रीन असे असतात जे सूर्यप्रकाश पूर्णपणे रोखत नाहीत. यामुळे त्वचेला व्हिटॅमिन डीच्या निर्मितीमध्ये कोणताही अडथळा येत नाही.

काही व्यक्ती दररोज सन्सस्क्रीनचा वापर करतात तरीही त्यांच्या शरीरातील व्हिटॅमिन डीचे प्रमाण कमी किंवा जास्त नसून योग्य प्रमाणात असते. याचे कारण असे की ते, जास्त प्रमाणाच सन्सस्क्रिनचा वापर करत नाहीत. तुम्हीही हा उपाय करू शकता. शिवाय दिवसातून 15 ते 20 मिनिटे सन्सस्क्रीनचा वापर न करता उन्हात थांबा. यामुळे त्वचेला थेट सूर्यप्रकाश मिळेल आणि व्हिटॅमिन डीची कमतरता पूर्ण होईल. 

याशिवाय आहारात बदल करूनही तुम्ही व्हिटॅमिन डी मिळवू शकता. यासाठी तुम्ही तुमच्या आहारात सॅल्मन, मॅकरेल, हेरिंग आणि ट्यूना हे चरबीयुक्त मासे समाविष्ट करू शकता. तसेच दूध, अंडी, मशरूम, तृणधान्ये, संत्र्याचा रस, दही या सर्व पदार्थांचे सेवन करणे फायदेशीर ठरते. 

(Disclaimer: वरील माहिती सामान्य संदर्भांवरून घेण्यात आली आहे. ‘झी २४ तास’ याची खातरजमा करत नाही. यामधून कोणत्याही प्रकारच्या उपचाराचा दावा केला गेलेला नाही. कुठलीही लक्षणं जाणवल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.)

Vitamin D For Health: आजकालच्या अस्वस्थ जीवनशैलीमुळे प्रत्येकजण आरोग्याच्या कोणत्या न कोणत्या समस्यांना सामोरे जात आहे. काही समस्या अशा आहेत आहेत ज्या सर्वांमध्ये सारख्या आहेत. जसे की शरीरात अनेक पोषण तत्त्वांची कमी असणे त्यातील मुख्य पोषक तत्त्व म्हणजे व्हिटॅमिन डी. शरीरात व्हिटॅमिन डीची कमी जाणवल्यास हाडे आणि स्नायू दुखणे, थकवा आणि अशक्तपणा येणे, त्वचेच्या समस्या येणे; एवढेच काय तर लहान मुलांना मुडदूस आणि प्रौढांना ऑस्टिओमॅलेशिया या गंभीर समस्या उद्भवण्याची शक्यता असते. त्यामुळे यापासून वाचण्यासाठी शरीरातील व्हिटॅमिन डीची कमी भरून काढणे आवश्यक आहे. पण व्हिटॅमिन डी मिळवण्यासाठी किती आणि कोणत्या वेळी उन्हात बसायला हवे हे माहीत असणे आवश्यक आहे. 

Add Zee News as a Preferred Source

तुम्ही उपचारासाठी जेव्हा केव्हा डॉक्टरकडे जाता तेव्हा  व्हिटॅमिन डीची गोळी घेण्याचा किंवा उन्हात चालण्याचा सल्ला आवर्जून दिला जातो. तसेच सकाळच्या उन्हात जास्त व्हिटॅमिन डी मिळतो असे म्हटले जाते. पण खरे तर व्हिटॅमिन डी तेव्हा मिळते जेव्हा आपली त्वचा सूर्याच्या यूवी-बी किरणांच्या संपर्कात येते. जे सूर्याच्या प्रखर किरणांमध्ये असते. आणि सकाळचे म्हणजेच 7 ते 8 वाजताचे ऊन तेवढे प्रखर किंवा परिणामकारक नसते. 

व्हिटॅमिन डी मिळवण्याची योग्य वेळ कोणती? 

तज्ज्ञांच्या मते व्हिटॅमिन डी मिळवण्यासाठी सर्वात योग्य वेळ म्हणजे दुपारची वेळ. सकाळी 10 वाजल्यापासून ते दुपारी 3 वाजेपर्यंतचे ऊन अधिक परिणामकारक मानले जाते. यावेळी सूर्याची किरणे सरळ पृथ्वीवर पडत असतात. त्यामुळे यावेळेची सूर्यकिरणे अधिक प्रखर आणि यूवी-बी किरणांनी भरपूर असतात. जे त्वचेच्या खाली असलेल्या कोलेस्ट्रोलचे रूपांतर व्हिटॅमिन डीमध्ये करण्यास मदत करतात. पण ऊन्हात कितीवेळ थांबल्याने व्हिटॅमिन डी योग्यप्रमाणात मिळेल यावर लक्ष  केंद्रित करणे आवश्यक आहे. 

त्वचेच्या रंगाप्रमाणे कोणी, किती ऊन घ्यावे?

उजळ त्वचेमध्ये मेलेनिन कमी प्रमाणात  असते. त्यामुळे जर तुमची त्वचाही उजळ रंगाची असले तर तुम्ही 15 ते 20 मिनिटे ऊन्हात थांबले पाहिजे. याउलट सावळ्या रंगाच्या त्वचेमध्ये मेलेनिनचे प्रमाण जास्त असते. जे सूर्याच्या यूवी-बी किरणांना रोखू शकते. त्यामुळे सावळ्या रंगाची त्वचा असणाऱ्या व्यक्तिंनी ऊन्हामध्ये जास्तीत जास्त 30 ते 45 मिनिटे थांबयला हवे. तसेच वाढत्या वयासह त्वचेची व्हिटॅमिन डी शोषून घेण्याची आणि तयार करण्याची क्षमता कमी होते. यामुळे प्रौढांनी आणि वयोवृद्ध व्यक्तिंनी शक्य तितके जास्तवेळ ऊन्हात थांबावे. 

सगळ्यात महत्त्वाचे म्हणजे जर तुम्ही सनस्क्रिन लावून ऊन्हात थांबत असाल तर त्वचेला व्हिटॅमिन डी शोषून घेणे कठीण होईल. यामुळे तुम्ही कितीहीवेळ ऊन्हात थांबलात तरी त्याचा काहीही उपयोग होणार नाही. तसेच काचेच्या खिडकीजवळ बसून ऊन घेणे टाळा. कारण काच ऊन्हातील यूवी-बी किरणांना तुमच्या त्वचेपर्यंत येण्यापासून रोखते. 

शरीरासाठी व्हिटॅमिन डी का आवश्यक आहे? 

आपल्या शरीराच्या निरोगी आरोग्यामध्ये व्हिटॅमिन डीची मोठी भूमिका आहे. व्हिटॅमिन डी शरीराला कॅल्शियम आणि फॉस्फेट हे सर्वात आवश्यक तत्त्व शोषून घेण्यास मदत करते. जे हाडे मजबूत करण्यासाठी आणि त्यांचे आरोग्य राखण्यासाठी आवश्यक असते. तसेच व्हिटॅमिन डीमुळे शरीराची रोगप्रतिकारशक्ती वाढण्यास मदत होते. एवढेच काय तर मेंदूच्या आरोग्यासाठी देखील व्हिटॅमिन डी फायदेशीर ठरते. 

(Disclaimer: वरील माहिती सामान्य संदर्भांवरून घेण्यात आली आहे. ‘झी २४ तास’ याची खातरजमा करत नाही. यामधून कोणत्याही प्रकारच्या उपचाराचा दावा केला गेलेला नाही. कुठलीही लक्षणं जाणवल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.)

Monthly Periods Health: मासिक पाळी हे स्त्रियांच्या निरोगी आरोग्याचे वरदान आहे.  या काळात स्त्रियांचे शरीर नैसर्गिकरित्या स्वच्छ होत असते. मासिक पाळीचे चक्र साधारणतः 21 ते 35 दिवसांचे असते. मासिक पाळी येणे म्हणजे स्त्रियांचे शरीर गर्भधारणेसाठी तयार होत असते. प्रत्येक महिन्यात गर्भाशयाचे आतील आवरण जाड होते आणि अंडाशयातून एक स्त्रीबीज बाहेर पडते. जर गर्भधारणा झाली नाही तर, गर्भाशयाचे जाड आवरण आणि स्त्रीबीज रक्तस्त्रावाच्या स्वरूपात बाहेर पडते. यादरम्यान प्रत्येक स्त्रीला कमी-जास्त प्रमाणात रक्तस्त्राव होत असतो. पण प्रमाणापेक्षा अधिक रक्तस्त्राव होत असेल तर, याचा आोरोग्यावर परिणाम होतो. आणि थकवा येणे, चक्कर येणे अशा समस्यांना सामोरे जावे लागते. त्यामुळे हा रक्तस्त्राव नेमका किती प्रमाणात व्हायला हवा याबाबात प्रत्येक स्त्रीला माहीत असणे आवश्यक आहे.  

Add Zee News as a Preferred Source

निरोगी रक्तस्त्रावाचे प्रमाण किती असते? 

तज्ज्ञांच्या मते मासिक पाळीच्या रक्तस्त्रावाचे सरासरी प्रमाण 30 ते 40 मिली इतके असते. सोप्या शब्दात सांगायचे झाले तर हे प्रमाण दोन ते तीन चमचे असावे. काही संशोधनानुसार 60 मिलीलीटर हे प्रमाण सुमारे चार चमचे असू शकते. मासिक पाळीच्या रक्तात श्लेष्मा, फॅलोपियन  नलिकांचे आवरण आणि इतर ऊती देखील असतात. एकूण रक्तस्त्रावामध्ये सुमारे 36 टक्के रक्त आणि 64 टक्के इतर घटक असतात. 

जास्त प्रमाणात रक्तस्त्राव झाल्याचे कसे ओळखाल? 

जर मासिक पाळी दरम्यान तुम्ही सॅनीटरी पॅड ऐवजी मेंस्ट्रुअल कप वापरत असाल तर, किती प्रमाणात रक्तस्त्राव होत आहे हे मोजता येऊ शकते. तज्ज्ञांनी सांगितल्याप्रमाणे जर एकूण रक्तस्त्राव 120 मिली असेल तर त्यापैकी 36 टक्के रक्त असते. म्हणजेच त्यातील 120 मिलीपैकी 43 टक्के रक्त असेल. याप्रमाणे जर मासिक पाळी दरम्यान तुमच्या रक्तस्त्रावातील रक्ताचे प्रमाण 60 मिली किंवा 80 मिली असेल तर, जास्त रक्तस्त्राव झाल्याचे मानले जाऊ शकते. 

निरोगी रक्तस्त्राव होण्यासाठी कोणती काळजी घ्याल?

 तुमच्या शरीरात लोह, व्हिटॅमिन के, व्हिटॅमिन बी 12 यांसारख्या पोषकतत्त्वांची कमतरता जाणवल्यास जास्त रक्तस्त्राव होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे तुम्ही तुमच्या आहारात लोह आणि व्हिटॅमिन के युक्त आहाराचा समावेश करा. हिरव्या भाज्या, लाल मांस किंवा चिकन या पदार्थांमध्ये मोठ्या प्रमाणात लोह असते. व्हिटॅमिन के आणि व्हिटॅमिन बी 12 साठी पालक, मेथी यांसारख्या हिरव्या भाज्यांसह अंड्यांचेही सेवन करा. तसेच अळशीच्या बिया, फळे आणि संपूर्ण धान्यांचेही सेवन करा. भरपूर पाणी प्या ज्यामुळे अशक्तपणा आणि थकवा कमी होईल. 
याशिवाय अधिक समस्या जाणवत असतील तर लगेचच डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. 

१. प्रश्न: मासिक पाळीमध्ये किती रक्तस्त्राव होणे सामान्य समजले जाते?

उत्तर: तज्ज्ञांनुसार सामान्य रक्तस्त्राव 30–40 मिलीलीटर (2–3 चमचे) असतो. काही स्त्रियांमध्ये 60 मिलीलीटर (4 चमचे) पर्यंतही सामान्य मानले जाते. त्यापेक्षा जास्त झाल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.

२. प्रश्न: जास्त रक्तस्त्राव झाल्याचे कसे ओळखावे?

उत्तर: जर एका पिरियडमध्ये 80 मिलीलीटरपेक्षा जास्त रक्तस्त्राव होत असेल, दर 1–2 तासांनी पॅड पूर्ण भरत असेल, रात्रीही उठावे लागत असेल किंवा ७ दिवसांपेक्षा जास्त पाळी राहत असेल तर हा जास्त रक्तस्त्राव समजावा. यामुळे अशक्तपणा, चक्कर येणे, थकवा जाणवतो.

३. प्रश्न: जास्त रक्तस्त्राव टाळण्यासाठी काय खावे?

उत्तर: लोह, व्हिटॅमिन K आणि B12 युक्त आहार घ्या. पालक, मेथी, बीट, डाळी, अंडी, लाल मांस/चिकन, संत्री, आळशीच्या बिया आणि भरपूर पाणी. कमतरता असल्यास डॉक्टरांच्या सल्ल्याने सप्लिमेंट्स घ्यावीत. त्रास जास्त असल्यास त्वरित स्त्रीरोगतज्ज्ञांना भेटा.

(Disclaimer: वरील माहिती सामान्य संदर्भांवरून घेण्यात आली आहे. ‘झी २४ तास’ याची खातरजमा करत नाही. यामधून कोणत्याही प्रकारच्या उपचाराचा दावा केला गेलेला नाही. कुठलीही लक्षणं जाणवल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.)