फडणवीस यांनी शिंदे यांच्या काळातील अनेक निर्णयांना कात्री लावली. एसटी महामंडळात नवीन बस खरेदी करण्याच्या निविदेला स्थगिती देण्यात आली होती. त्यातच एसटी महामंडळ शिंदे गटाकडे राहिल, अशी अपेक्षा होती. परंतु सरकारने परिवहन विभागाचे अतिरिक्त मुख्य सचिव संजय सेठी यांची अध्यक्षपदी नियुक्ती केली. त्यामुळे शिंदे नाराज असल्याची चर्चा होती. सरनाईक यांचे मुख्यमंत्री फडणवीस यांच्याशी अत्यंत चांगले संबंध आहेत. त्यांचा मंत्रिमंडळातील समावेशही फडणवीस यांच्यामुळेच झाल्याची तेव्हा चर्चा होती. त्यातच महामंडळाच्या अध्यक्षपदी सरनाईक यांची नियुक्ती झाल्याने जवळीकीला बळ मिळाल्याचे बोलले जात आहे.

सर्वसामान्य जनतेची जीवनवाहिनी असलेल्या एसटीला भविष्यात आर्थिकदृष्ट्या सक्षम करून एक चांगली दर्जेदार सेवा देण्यासाठी मी कटिबद्ध आहे. या पदावर नियुक्त करून सेवा करण्याची संधी दिल्याबद्दल मुख्यमंत्री, दोन्ही उपमुख्यमंत्र्यांचे आभार. – प्रताप सरनाईक, परिवहन मंत्री तथा एसटी महामंडळाचे अध्यक्ष

कांदळवने नष्ट झाल्यामुळे किनारपट्टी भागांची हानी चंद्रपूरमध्ये झाडे लावून भरून कशी निघणार असा प्रश्न आहे. सागरी किनारा मार्गाच्या दुसऱ्या टप्प्यातील वर्सोवा – भाईंदर दरम्यानच्या विस्तारासाठी वर्सोवा ते भाईंदर भागातील कांदळवनांचे स्थलांतर करण्यासाठी केंद्रीय पर्यावरण, वन व हवामान बदल मंत्रालयाने मंजुरी दिली आहे. त्याच वेळी भरपाई म्हणून वनीकरण करण्याची अटही घालण्यात आली आहे. भौगोलिक क्षेत्रानुसार आणि हवामानानुसार वनांची रचना, वनस्पती वेगवेगळ्या असतात. ही वनसंपदा निसर्गात जैवविविधतेच्या दृष्टीने निरनिराळ्या भूमिका बजावतात.

कांदळवनाचा विनाश पर्यावरणावर आणि मच्छीमार समाजाच्या उपजीविकेवर परिणाम करतो. त्याची भरपाई कांदळवने नसलेल्या ठिकाणी करून काय साधणार असा प्रश्न उपस्थित करण्यात येत आहे.

नरिमन पॉइंटपासून दहिसरपर्यंत झटपट पोहोचता यावे यासाठी सागरी किनारा रस्ता प्रकल्प टप्प्या-टप्प्याने बांधण्यात येत आहे. या प्रकल्पातील पहिल्या टप्प्यातील श्यामलदास गांधी मार्ग (प्रिन्सेस स्ट्रीट उड्डाणपूल) ते वरळी- वांद्रे सागरी सेतूच्या वरळी टोकापर्यंतचा धर्मवीर, स्वराज्यरक्षक छत्रपती संभाजी महाराज मुंबई किनारी रस्ता प्रकल्प (दक्षिण) बांधण्यात आला आहे.

नवी मुंबई सागरी रस्त्यामुळे होणाऱ्या कांदळवनाच्या नुकसानभरपाईसाठी जळगावमधील एका गावात केंद्रीय पर्यावरण, वन व हवामान बदल मंत्रालयाने परवानगी दिली होती. तसेच मुंबई रेल्वे विकास मंडळाच्या बोरिवली- विरार दरम्यान रेल्वे प्रकल्पासाठी केंद्रीय पर्यावरण विभागाने मंजुरी दिली होती. या प्रकल्पामुळे तेथील कांदळवने बाधित होणार असल्याने त्यांची नुकसानभरपाई म्हणून गडचिरोलीत वृक्षारोपण करण्याचा निर्णय घेण्यात आला होता.

भाईंदरमध्येही नुकसानभरपाई

या प्रकल्पामुळे होणाऱ्या कांदळवनाची नुकसानभरपाई भाईंदरमध्येही करण्यात येणार आहे. भाईंदरमधील ३० हेक्टर जमिनीवर वृक्षारोपण करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे.

कांदळवनांचे महत्त्व

कांदळवने ही किनाऱ्यांसाठी वरदान आहेत. कांदळवनांमध्ये झाडे, झुडपे, ताड जातीची झाडे, औषधी वनस्पती आणि जमिनीलगत वाढणाऱ्या प्रजातींचा समावेश असतो. त्यांच्या मुळांचा जमिनीवर असलेला भाग गुंतागुंतीसारखा वाटत असला तरी ही मुळे एकप्रकारे भरतीच्या पाण्याचा वेग रोखणाऱ्या बफरसारखे काम करतात. हवामान बदलांना सामोरे जाण्यासाठीही कांदळवनातले वृक्ष आणि दलदल हे कार्बन सिंकसारखे काम करतात. म्हणजे ती मोठ्या कार्बन शोषून घेतात. अनेक जलचरांचे ते आश्रय स्थान आहे. कांदळवने ही उपजीविकेचे साधन म्हणूनही ओळखले जाते. त्यामुळे कांदळवन हे सागरी किनाऱ्यांसाठी लाभलेले वरदान आहे.

कांदळवनाची नुकसानभरपाई करण्याचा अर्थ कांदळवन नष्ट करणे असाच निघतो आणि इतक्या दूरवर वृक्षारोपण करून नुकसान भरून काढण्याचा प्रयत्न करणे निरर्थक आहे. यामुळे मच्छीमार समाजाच्या उपजीविकेवरही परिणाम होतो. – बी.एन. कुमार, पर्यावरणप्रेमी, संचालक, नॅटकनेक्ट फाउंडेशन

एक रस्ता बांधण्यासाठी मुंबईतील नैसर्गिक संपत्ती नष्ट केली जाते. मुंबईकर आधीच बिघडलेल्या वातावरणाला तोंड देत आहेत. असे असताना दरवेळी विकासकामांसाठी वृक्षतोड करणे हे योग्य नाही. मुंबईतील हे क्षेत्र नष्ट केल्यास परिस्थिती आणखी बिकट होऊ शकते. – झोरू बथेना, पर्यावरण अभ्यासक

।

आज जगभर सगळीकडेच दूरचित्रवाणीवर मनोरंजनाचा पूर असताना त्याने साकारलेला डेनिस विसरला जात नाही, हे त्याचं वेगळेपण. १९५९ ते १९६३ या काळात अमेरिकन टीव्हीवर ४ सीझन्स (१४६ भाग) सादर झालेली सीबीएस नेटवर्कची ‘डेनिस द मेनिस’ ही मालिका कमालीची लोकप्रिय झाली. ती मुळात घेतली होती हँक केचम यांच्या डेनिस द मेनिस या प्रसिद्ध कॉमिक स्ट्रिपवरून. डेनिस हे त्यातलं मुख्य पात्र. पाच-सहा वर्षांचा डेनिस तसा निष्पाप. त्यातूनच होणाऱ्या गोंधळातून होणारी विनोदनिर्मिती हा या कार्टून स्ट्रिपचा आणि नंतर मालिकेचा विषय होता.

जेच्या अभिनयात अतिशय नैसर्गिकता होती. तो कोणताही संवाद सहजपणे, जणू तोच डेनिस आहे अशा पद्धतीनं बोलायचा. मालिकेच्या प्रत्येक भागामध्ये डेनिस एखादी गडबड करायचा पण त्यामागचे हेतू निरागस असायचे. एका भागात डेनिस शेजारच्या मिस्टर विल्सनच्या बागेतील झाडाची फुलं तोडतो. मिस्टर विल्सन रागावतात, पण नंतर जेव्हा त्यांना समजतं की डेनिसने ती फुलं त्यांच्या वाढदिवसाची सजावट करायची म्हणून तोडलेली असतात, तेव्हा त्यांचा राग पळून जातो. डेनिस या व्यक्तिरेखेमुळे जे इतका लोकप्रिय झाला की त्याला ‘डेनिस’ म्हणूनच ओळखलं जायचं. त्याचे पोस्टर्स, खेळणी बाजारात आली. तो जाईल तिथे त्याला बघायला प्रचंड गर्दी होत असे.

‘डेनिस द मेनिस’नंतर जे नॉर्थने काही चित्रपटांमध्ये काम केलं, पण त्यात त्याला फारसं यश मिळालं नाही. दुसरीकडे बालपणी मिळालेली प्रसिद्धी आणि तिचं दडपण याचा त्याच्या मानसिक आरोग्यावर परिणाम झाला. ‘डेनिस द मेनिस’मुळे तो जगभर पोहोचला असला तरी पडद्यामागे त्याचं बालपण हरवत गेलं.

त्यानेच एका मुलाखतीत सांगितले होते की मी खूप लोकप्रिय होतो, पण प्रत्यक्षात खूप एकाकी होतो. जे नॉर्थची मावशीच त्याची व्यवस्थापक होती आणि तिने जेवर अतिशय कडक शिस्त लादली होती. त्यामुळे त्याला वैयक्तिक जीवनात अनेक मानसिक आणि भावनिक अडचणींचा सामना करावा लागला.

‘डेनिस द मेनिस’ ही मालिका १९६३ मध्ये बंद झाली. त्यानंतर जेने ‘झोब्रा इन द किचन’सारख्या काही चित्रपटांमध्ये काम केलं, पण प्रेक्षकांना तो नेहमी ‘डेनिस’च वाटत राहिला. हे त्याचं एकेकाळचं सामर्थ्य हीच त्याची मर्यादा ठरली. पुढे तो नेव्हीमध्ये भरती झाला. तिथून बाहेर पडल्यानंतर त्याने बालकलाकारांच्या हक्कांसाठी आणि मानसिक आरोग्यासाठी काम केलं. जे नॉर्थचं जीवन हे बालकलाकाराच्या प्रसिद्धीच्या जगाआड असलेल्या कटू वास्तवाचं उदाहरण आहे.