शुक्रवारी रात्री इंदूर विमानतळावर मोठी गर्दी होती. ८० वर्षीय वृद्धाने बोर्डिंग गेटच्या कर्मचाऱ्याला नम्रपणे विचारले, “माझे हातपाय थरथरत आहेत, मी आधी विमानात चढू का?”सुमारे वीस वर्षीय मुलीने कर्कश आवाजात फक्त एकच शब्द बोलला – “नाही’, अन् ती दुसरीकडे पाहू लागली. जणू ती खूप व्यग्र आहे आणि काही ऑपरेशनल स्ट्रॅटेजीबद्दल विचार करत आहे. इतक्या प्रवाशांसमोर त्या वृद्ध व्यक्तीचा स्वाभिमान दुखावला गेला. म्हणून ते मान खाली घालून बाजूला शांतपणे उभे राहिले. जेव्हा त्यांचा सीट नंबर जाहीर झाला तेव्हा ते हळूहळू बोर्डिंग गेटकडे चालत गेले. ज्या मुलीने त्यांना “नाही’ असे उद्धटपणे म्हटले होते तिचा संयम सुटत चालला होता. कारण ती वृद्ध व्यक्ती मागे चालणाऱ्या इतरांसाठी अरुंद जागेमुळे अडथळा ठरत होती. वृद्ध जवळ येताच तिने त्यांना बोर्डिंग पास मागितला. त्यांच्या शरीराच्या हालचाली मंद असल्याने त्यांना वेळ लागला. त्यांनी किराणा सामानाच्या पिशवीसारखी दिसणारी प्लास्टिकची पिशवी उजव्या हातातून डाव्या हातात घेतली. प्लास्टिक बॅगच्या हँडलने त्यांच्या पांढऱ्या, सुरकुत्या पडलेल्या मनगटावर आधीच लाल ओरखडा पडला होता. त्यांनी विमानतळावरील दुकानातून आपल्या नातवंडांसाठी काही नमकीन आणि मिठाई खरेदी केली होती. मग त्यांनी बोर्डिंग पास काढण्यासाठी हळूहळू उजवा हात डाव्या शर्टाच्या खिशात घातला. बोर्डिंग पास त्या तरुणीला देण्यापूर्वीच तिने त्यांच्या हातातून तो हिसकावून घेतला आणि टेबलावर ठेवलेल्या एका छोट्या मशीनवर स्कॅन केला आणि तो परत त्यांच्या हातात खोचण्याचा प्रयत्न केला. बोर्डिंग पास घेताना त्यांचा उजवा हात हवेने पाने उडावीत तसा थरथरत होता. माझ्या लक्षात आले की त्यांचा हात पूर्वीपेक्षाही अधिक थरथरत होता. त्यांनी स्वतःसाठी लवकर बोर्डिंगची विनंती केली तेव्हाही तो असाच थरथरत होता. त्यांचा स्वाभिमान दुखावण्याची ही दुसरी वेळ होती. त्यांनी पुन्हा मान खाली घातली आणि जवळजवळ निषेध म्हणून त्यांनी त्या तरुणीकडे ढुंकूनही बघितले नाही. मग ते हळूहळू विमानाकडे चालत गेले.

विमानात ते माझ्या मागे काही अंतरावरच बसले होते. मी त्यांच्या शेजारी असलेल्या प्रवाशासोबत माझी सीट बदलली. कारण मला त्यांच्याशी बोलून शांत करायचे होते. मी बसताच त्यांचा फोन वाजला. मला अंदाज आला की तो त्यांचा नातू असावा, जो त्यांच्या आगमनाबद्दल खूप उत्साहित होता. ते वृद्ध नातवाला सांगत होते, “काळजी करू नकोस, आपण सोमवारी शाळेत जाऊ आणि तुला त्रास देणाऱ्या मुलाला ठोसा मारू.” मी विचार करत होतो की हे वृद्ध शाळेत आपल्या नातवाला त्रास देणाऱ्या लहान मुलाला कसा ठोसा मारू शकतात, जेव्हा ते त्यांचा अपमान करणाऱ्या मुलीच्या वृत्तीवर तोंडही उघडू शकले नाही. दुसऱ्या टोकावरील नातवाने विचारले, “तुम्ही हे कसे कराल, आजोबा?” म्हातारा नातवाच्या वयाचा असताना शाळेत त्याने असे कसे केले होते याची गोष्ट सांगू लागला. “ते १९५१ ची गोष्ट असावी. त्या खोडकर पण धष्टपुष्ट मुलाने माझे जेवण चोरले. मी त्याला रंगेहाथ पकडले. दुसऱ्या बाजूला असलेल्या मुलाने विचारले, “मग? “वृद्ध हळू आवाजात म्हणाले, “मी त्याचा चेहरा पाहिला आणि मला कळले की तो खूप भुकेला आहे. मी त्याला माझे जेवण अर्धे दिले. त्याने मला मिठी मारली आणि तेव्हापासून मी शाळा सोडेपर्यंत माझे रक्षण केले. “मुलगा मोठ्याने हसला आणि म्हणाला, “तुमच्या शाळेच्या दिवसांतील आणखी गोष्टी सांगा ना आजोबा…प्लीज. वृद्ध म्हणाला, “मी सांगेन, पण आता नाही, आपण रात्री भेटू.” मी काहीच बोललो नाही. मला माहीत होते की त्यांचा स्वाभिमान परतला आहे.

बँका अनेक लोकांना क्रेडिट कार्ड देण्यात व्यग्र असताना, दोन बँकांनी एका ६८ वर्षीय महिलेचा क्रेडिट कार्ड अर्ज नाकारला. रंजक बाब म्हणजे, तिची बचत चांगली होती आणि आर्थिक ताळेबंदही पारदर्शक होता. लग्नानंतर इतक्या वर्षांपर्यंत, तिने तिच्या पतीचे क्रेडिट कार्ड आणि तिच्या पतीला प्राथमिक वापरकर्ता म्हणून अॅड-ऑन कार्ड वापरले. जरी तिने अनेक घरगुती खरेदीसाठी ते कार्ड वापरले असले तरी, कायदेशीररीत्या कर्जाची जबाबदारी नेहमीच प्राथमिक कार्डधारकाची होती. पती गमावल्यानंतर काही दिवसांनी, जेव्हा ती बँकेत तिला कुटुंब पेन्शन मिळते हे कळवण्यासाठी गेली, ज्याची ती हक्कदार आहे, तेव्हा बँकेने सूचित केल्यानंतर क्रेडिट कार्ड कंपनीने कार्ड गोठवले आहे, असे तिला कळले

त्या कार्डशी जोडलेले सर्व स्वयंचलित पेमेंट जसे की युटिलिटी बिले आणि सबस्क्रिप्शन नाकारण्यात आले. यामुळे आधीच कठीण काळात अनावश्यक ताण निर्माण झाला. जोडीदाराच्या जाण्यानंतर त्याच्या क्रेडिट कार्डचा वापर अनधिकृत मानला जातो आणि तो फसवणुकीच्या श्रेणीत येतो हे तिला माहीत नव्हते, जरी ती संयुक्त खात्यातून क्रेडिट कार्डची बिले भरत होती. जिवंत जोडीदारावर कायद्याचे उल्लंघन केल्याचा आरोप होता, तर त्यांच्या कायदेशीर घरगुती गरजा आणि खरेदीचा बँकेला फसवण्याचा कोणताही हेतू नव्हता. तिचा अर्ज आणखी एका मोठ्या कारणासाठी नाकारण्यात आला. ती तिच्या दोन मुलांची जामीनदार होती ज्यांनी त्यांच्या वैयक्तिक वापरासाठी फ्लॅट खरेदी केले होते आणि त्यांच्या एकत्रित कर्जाची रक्कम त्यांच्या बचत आणि कुटुंब पेन्शनपेक्षा जास्त होती.

प्रत्येक जोडीदाराने तारुण्यातच स्वतःचे क्रेडिट कार्ड घेतले पाहिजे, जेणेकरून त्यांचा स्वतःचा स्वतंत्र क्रेडिट इतिहास तयार होईल आणि आर्थिक सुरक्षितता राखता येईल. जरी ते सोयीचे असले तरी, कधीही समान भौतिक कार्ड किंवा नंबर वापरू नका; यामुळे प्राथमिक कार्डधारकाच्या निधनानंतर कायदेशीर गुंतागुंत टाळता येते. एका जोडीदाराच्या निधनानंतर व्यत्यय टाळण्यासाठी महत्त्वाच्या घरगुती बिलांवर आणि बँकिंग कागदपत्रांवर दोघांचेही नाव असल्याची खात्री करा. समान क्रेडिट कार्ड वापरण्याचे धोके सोयीपेक्षा खूप जास्त आहेत. जोडीदाराच्या अकाली मृत्यूनंतर खाते गोठवणे, कायदेशीर समस्या आणि आर्थिक अडचणी टाळण्यासाठी, प्रत्येक व्यक्तीसाठी स्वतःचे कार्ड असणे खूप शहाणपणाचे आहे. हा दृष्टिकोन कायदेशीर स्पष्टता आणि आर्थिक सुरक्षा दोन्ही प्रदान करतो.

व्यवस्थापन सल्ला:

तुम्ही गृहिणी असाल, लहान-मोठी कामे करून थोडे पैसे कमवत असाल, तरीही स्वतःचे क्रेडिट कार्ड घ्या. इतरांच्या क्रेडिट कार्डवर अवलंबून राहणे धोकादायक असू शकते.