कर्करोग हा एक धोकादायक आणि प्राणघातक आजार आहे ज्यामध्ये अनेक प्रकार आणि कारणे आहेत. अनेक प्रकारच्या कर्करोगात बरे होण्याची शक्यता खूपच कमी असते. जर लवकर निदान झाले तर तो उपचार करण्यायोग्य आहे. कर्करोग केवळ जनुकांमुळे होत नाही; चुकीच्या जीवनशैली निवडी, खराब आहार आणि व्यायामाचा अभाव ही देखील प्रमुख कारणे आहेत. सुदैवाने, असे काही पदार्थ आहेत जे शरीराला बळकटी देऊन कर्करोग रोखण्यास मदत करू शकतात. मेयो क्लिनिकने सहा पदार्थ ओळखले आहेत जे जर तुमच्या दैनंदिन आहारात समाविष्ट केले तर कर्करोगाचा धोका लक्षणीयरीत्या कमी होऊ शकतो.

Add Zee News as a Preferred Source

बेरी
ब्लूबेरी, ब्लॅकबेरी आणि रास्पबेरी सारख्या फळांमध्ये अँथोसायनिन्स, एलाजिक अॅसिड आणि फ्लेव्होनॉइड्ससारखे अँटीऑक्सिडंट्स असतात. ही संयुगे शरीराच्या पेशींना कर्करोगाचे प्रमुख कारण असलेल्या फ्री रॅडिकल्समुळे होणाऱ्या नुकसानापासून वाचवतात.

किवी
किवीमध्ये व्हिटॅमिन सी, फायबर आणि कॅरोटीनॉइड्स आणि पॉलीफेनॉलसारखे अनेक अँटीऑक्सिडंट्स असतात. हे शरीराच्या पेशींना डीएनए नुकसानापासून वाचवतात आणि पेशींच्या दुरुस्तीत मदत करतात. किवी सारखी व्हिटॅमिन सी समृद्ध फळे खाणाऱ्या लोकांना फुफ्फुस, तोंड आणि पोटाच्या कर्करोगाचा धोका कमी असतो.

सोयाबीन
 कच्च्या सोयाबीनमध्ये आयसोफ्लेव्होन्स नावाचे वनस्पती संयुगे असतात, जे अँटिऑक्सिडंट्स म्हणून काम करतात. हे शरीरातील इस्ट्रोजेन हार्मोन्स संतुलित करण्यास मदत करतात, ज्यामुळे स्तन आणि प्रोस्टेट कर्करोगाचा धोका कमी होतो.

बीन्स
बीन्समध्ये फायबर, वनस्पती-आधारित प्रथिने आणि अँटिऑक्सिडंट्स भरपूर असतात. फायबर निरोगी पचनसंस्था राखते आणि कोलन कर्करोगाचा धोका कमी करते. शिवाय, बीन्समध्ये सॅपोनिन्स आणि फेनोलिक संयुगे असतात जे कर्करोगाच्या पेशींच्या वाढीस प्रतिबंध करतात असे दिसून आले आहे.

भाज्या
ब्रोकोली, फुलकोबी आणि ब्रुसेल्स स्प्राउट्समध्ये ग्लुकोसिनोलेट्स नावाचे संयुगे असतात. हे शरीरात आयसोथायोसायनेट्स आणि इंडोल्समध्ये रूपांतरित होतात, जे यकृत डिटॉक्स एंझाइम्स सक्रिय करतात आणि शरीरातून कर्करोग निर्माण करणारे पदार्थ काढून टाकतात.

रताळ
रताळ्यामध्ये अँथोसायनिन्स नावाचे अँटीऑक्सिडंट्स असतात, जे कर्करोगाच्या पेशींच्या वाढीस प्रतिबंध करतात आणि खराब झालेल्या पेशी नष्ट करण्यास मदत करतात.

FAQ 

हे अन्न कसे उपयुक्त ठरतात?
अँटिऑक्सिडंट्स (जसे विटामिन सी, ई) फ्री रॅडिकल्सशी लढतात, जे कर्करोग कारणीभूत ठरू शकतात. फायबर पचनसंस्था स्वच्छ ठेवते आणि कोलन कर्करोगाचा धोका कमी करते. हळदमधील कर्क्युमिन सूज कमी करते, तर ब्रोकोलीमधील सल्फोराफेन कर्करोग पेशी नष्ट करते. अभ्यास दाखवतात की शाकाहारी आहार कर्करोगाचा धोका कमी करतो.

कर्करोग उपचारादरम्यान काय खावे?
उपचारादरम्यान (केमोथेरपी किंवा रेडिएशन) पौष्टिक आहार घ्या: रंगीत फळे-भाज्या, प्रोटीनस्रोत (टोफू, मासे, दूध उत्पादने), संपूर्ण धान्य. नवीन अन्न चाखण्यापासून परावृत्त राहा आणि अन्न सुरक्षितता राखा. वजन नियंत्रणात ठेवा आणि हायड्रेटेड राहा. मेयो क्लिनिक नुसार, अल्ट्रा-प्रोसेस्ड फूड टाळा आणि प्लांट-बेस्ड आहार वाढवा.

कर्करोग वाढवणारे अन्न काय टाळावे?
प्रोसेस्ड मांस (सॉसेज, बेकन), रेड मीट (अधिक प्रमाणात), साखरेने भरपूर पेये, फास्ट फूड आणि अल्ट्रा-प्रोसेस्ड पदार्थ. हे सूज वाढवतात आणि कर्करोगाचा धोका १०-२०% ने वाढवतात. अमेरिकन कॅन्सर सोसायटी नुसार, हे मर्यादित प्रमाणात खा.

Tea lovers: चहा हा भारतीयांच्या दैनंदिन जीवनाचा अविभाज्य भाग बनलाय. अनेकजणांना रोज सकाळी उठल्यावर चहाचा घोट हा लागतोच. काहीजण तर दिवसातून अनेकदा चहा घेतात. चहा घेतल्याशिवाय अनेकांना काम सुचत नाही. पण एका दिवसातून तुम्ही किती कप चहा पिणं आरोग्यासाठी योग्य असतं? पोषणतज्ज्ञ ऋजुता दिवेकर यांनी यासंदर्भात माहिती दिलीया.  

Add Zee News as a Preferred Source

चहा कुठून आला?

चहा चीनमधून आला. त्याची कॅमेलिया सिनेंसिस पानांचा काढा म्हणून ओळख आहे. आयुर्वेदात गरम पाण्यात पाने टाकून ताजे सेवन करणे उत्तेजक मानले जाते. दूध मिसळून पिणंही चांगलं मानलं जातं. सकाळी तरतरी आणि संध्याकाळी संधिकाळात चहा घेणे योग्य; जेवणानंतर किंवा भुकेलेपणी टाळा. आयुर्वेदिक चहात अर्जुन छाल, मंजिष्ठा, अश्वगंधा मिसळता येतात – हृदय, सौंदर्य किंवा बुद्धीवर्धक असल्याचे सांगितले जातात.

रिकाम्या पोटी चहाचे दुष्परिणाम

टोन 30 पिलेट्सच्या आश्लेषा जोशी यांच्या अनुसार, सकाळी फक्त चहा घेतल्यास पोटातील आम्लता वाढते. टॅनिन आणि कॅफिनमुळे पचनक्रिया बिघडते, ऊर्जेची तात्पुरती चमक मिळते पण नंतर थकवा येतो. दीर्घकाळात लोह शोषणात अडथळा येऊन अॅनिमियाचा धोका वाढतो. चहातील संयुगे अन्नातील खनिजे शोषण्यास रोखतात, ज्यामुळे पोषणाची कमतरता निर्माण होते.

संध्याकाळच्या चहाचे झोपेवर परिणाम

चहातील कॅफिन मज्जातंत्राला उत्तेजित करून मेलाटोनिन हार्मोनला विलंब करते, ज्यामुळे झोप येण्यास अडथळा होतो. संध्याकाळी चहा घेतल्यास रात्री निद्रा बिघडते, सकाळी मेंदूला धुके आणि स्मरणशक्ती कमी होते. ऋजुता यांनी हिमालयातील 80 वर्षीय महिलेचे उदाहरण देत विनोद केला की, असामान्य सहनशक्ती असल्यासच जास्त चहा पचतो!

सवय कशी सुधारायची? 

सकाळी हर्बल इन्फ्युजन किंवा लिंबू पाणी घ्या. चहाबरोबर प्रथिने-चरबी युक्त स्नॅक्स घ्या. जास्त दूध-पाणी मिसळून कॅफिन कमी करा. ग्रीन टी, कावा चहा (दालचिनी युक्त) किंवा कस्टमाइज्ड हर्बल व्हरायटी निवडा. प्रमाणबद्ध सेवनाने चहा आरोग्यदायी ठरतो, अन्यथा दुष्परिणाम टाळता येत नाहीत.

दिवसाला किती कप चहा प्यावा?

नियमित दिनचर्या असणाऱ्यांनी दिवसाला फक्त दोन किंवा तीन कपांपर्यंत मर्यादित राहावे. जास्त सेवनाने शरीरात असंतुलन निर्माण होते. सकाळी रिकाम्या पोटी चहा टाळा; त्याऐवजी फळे किंवा पौष्टिक नाश्ता घ्या. दुपारी चारनंतर चहा घेणे झोपेच्या चक्राला बाधा आणते, ज्यामुळे दुसऱ्या दिवशी थकवा आणि तणाव वाढतो. जेवणाच्या ऐवजी चहा पिणे पोषक तत्वांच्या कमतरतेला आमंत्रण देते, असे  पोषणतज्ज्ञ ऋजुता दिवेकर सांगतात.

FAQ

१. दिवसातून किती कप चहा पिणे योग्य आहे आणि जास्त झाल्यास काय होऊ शकते?

पोषणतज्ज्ञ ऋजुता दिवेकर यांच्या मते, नियमित दिनचर्या असणाऱ्यांनी दिवसाला फक्त दोन किंवा तीन कपांपर्यंत चहा घ्यावा. तीन-चारपेक्षा जास्त कप घेतल्यास शरीरात असंतुलन निर्माण होते, पोषक तत्वांची कमतरता येते आणि दीर्घकाळात आरोग्यावर विपरीत परिणाम होतो. हिमालयातील वृद्ध महिलेच्या उदाहरणासारखी असामान्य सहनशक्ती नसल्यास प्रमाण ठेवणे आवश्यक आहे.

२. सकाळी रिकाम्या पोटी चहा पिण्याचे दुष्परिणाम काय आहेत?

आश्लेषा जोशी यांच्या अनुसार, रिकाम्या पोटी चहा घेतल्यास टॅनिन आणि कॅफिनमुळे पोटातील आम्लता वाढते, पचनक्रिया बिघडते. तात्पुरती ऊर्जा मिळते पण नंतर थकवा येतो. दीर्घकाळात लोह शोषणात अडथळा येऊन अॅनिमिया होऊ शकतो. त्याऐवजी फळे किंवा पौष्टिक नाश्ता घेऊन दिवसाची सुरुवात करावी; फळांचा रस किंवा मसाले टाळावेत.

३. दुपारी चारनंतर चहा घेतल्याने काय होते आणि सवय कशी सुधारावी?

चहातील कॅफिन मेलाटोनिन हार्मोनला विलंब करून झोपेच्या चक्रात अडथळा आणते. संध्याकाळी चहा घेतल्यास रात्री निद्रा बिघडते, सकाळी थकवा, स्मरणशक्ती कमी आणि तणाव वाढतो. जेवणाच्या ऐवजी चहा टाळा. सवय सुधारण्यासाठी सकाळी हर्बल इन्फ्युजन किंवा लिंबू पाणी, चहाबरोबर प्रथिने-चरबी युक्त स्नॅक्स घ्या किंवा दूध-पाणी जास्त मिसळून कॅफिन कमी करा. आयुर्वेदिक हर्बल चहा (अश्वगंधा, दालचिनी) निवडा.