Nitish Kumar became JDU President : नितीशकुमार यांनी लालनसिंग यांच्यापासून सुटका केली आहे. आता ते लवकरच राजदलापासूनसुद्धा सुटका करण्याचा प्रयत्न करतील, अशी शक्यता आहे. तर दुसरीकडे एनडीएलाही नितीश आणि लालू यांच्यातील मैत्री कधी तुटेल याची प्रतीक्षा असेल. लोकसभा निवडणुकीत या सर्वच पक्षांचे बरेच काही पणाला लागले असून, सर्वांच्या नजरा नितीश यांच्याकडे लागल्या आहेत.
#WATCH | Delhi: Bihar Minister Vijay Kumar Choudhary says “There will national executive meeting of JD(U). If they accept our proposal then Nitish Kumar will be the party president. Lalan Singh told CM Nitish Kumar that he will be busy with elections, so he wants to hand over the… pic.twitter.com/qz4cqh7p8e
— ANI (@ANI) December 29, 2023
जेडीयूचे अध्यक्ष ललन सिंह यांना पदावरून हटवले
धूर वाढणे म्हणजे कुठेतरी आग पेटते असे म्हणतात. एक कुजबुज आज संपली. जेडीयूचे अध्यक्ष ललन सिंह यांना आज त्यांच्या पदावरून हटवण्यात आले. बिहारचे मुख्यमंत्री नितीश कुमार स्वतः नवे अध्यक्ष झाले आहेत. लालनसिंग यांना हटवल्याच्या बातम्या गेल्या आठवडाभर गाजत होत्या. या वृत्तासोबतच नितीश कुमार महाआघाडीपासून वेगळे होऊन एनडीएसोबत जाणार असल्याच्या बातम्याही येत आहेत. धूर असेल तर आग लागलीच पाहिजे. कारण ही आग दोन्ही बाजूंनी आहे.
Lalan Singh offers resignation as Party President at JDU National Executive, Nitish Kumar set to return as party boss
Read @ANI Story | https://t.co/cPiYniBCmw#JDUMeeting #LalanSingh #NitishKumar pic.twitter.com/HjUlgEHhbF
— ANI Digital (@ani_digital) December 29, 2023
जेडीयू फोडण्यासाठीही प्लॅनिंग
लालन यांच्यावर जेडीयूऐवजी आरजेडीसाठी काम केल्याचा आरोप आहे. जेडीयू फोडण्यासाठीही प्लॅनिंग केले जात असल्याचे बोलले जात आहे. महाआघाडी आता फार काळ पाहुणा नाही, हे निश्चित. निवडणूक रणनीतीकार प्रशांत किशोर म्हणाले होते की, नितीश कुमार जेव्हा कधी दरवाजा बंद करतात तेव्हा ते खिडकी उघडी ठेवतात. नितीश यांनाही काही आधाराची गरज असल्याचे स्पष्ट झाले आहे. दुसरीकडे, केंद्रात पुन्हा सत्तेत येण्यासाठी उत्सुक असलेल्या भाजपला बिहारमध्ये क्लीन स्वीपची गरज आहे ज्यात नितीश कुमार त्यांना मदत करू शकतात. एनडीएला नितीशकुमारांना सोबत घेण्यास का भाग पाडले आहे ते पाहू.
बिहारमध्ये भक्कम नेतृत्व निर्माण
भाजपने सर्वतोपरी प्रयत्न करूनही बिहारमध्ये भक्कम नेतृत्व निर्माण करू शकलेले नाही. बिहार भाजपचे सुशील मोदी, नित्यानंद राय आदी मंडळीही बिहारमध्ये नितीश यांची साथ आवश्यक असल्याचे मानत आहेत. बिहार भाजपचे अध्यक्ष सम्राट चौधरी हे अजूनही त्यांच्याच जातीचे नेते आहेत. मात्र, आजचा भाजप कोणत्याही राज्यात चेहरा बनवत नाही.अलिकडेच आपण पाहिले की मध्य प्रदेश, राजस्थान आणि छत्तीसगडमध्ये भाजपने नरेंद्र मोदींच्या चेहऱ्यावर निवडणूक लढवली आणि त्यात यशही मिळाले. मात्र या तीन राज्यांतील भाजपचा जनाधार फार जुना आहे. बिहारमध्ये असे नाही. बिहारचे राजकारणही वेगळे आहे.
यावेळी लोकसभा निवडणुकीच्या संदर्भात भाजप अत्यंत सुरक्षित खेळ खेळत आहे. 2004 मध्ये घडलेली अशी कोणतीही चूक तिला करायची नाही. इंडिया शायनिंगच्या प्रचारात अतिआत्मविश्वासामुळे पक्षाला सत्ता गमवावी लागली होती. त्यामुळेच जिथे पक्षाला थोडीशीही भीती वाटत असेल तिथे सर्व प्रकारची तयारी सुरू आहे. उत्तर भारतातून जास्तीत जास्त जागा न मिळाल्यास तो अडचणीत येऊ शकतो हे पक्षाला माहीत आहे. 2019 मधील बिहारच्या यशात नितीश कुमार यांची महत्त्वाची भूमिका नाकारता येणार नाही. भाजपच्या अंतर्गत सर्वेक्षणातही लोकसभा निवडणुकीची स्थिती चांगली नसल्याचे बोलले जात आहे.
2-बिहारच्या खर्चाच्या राजकारणात भाजपसाठी नितीश महत्त्वाचे
वास्तविक, संपूर्ण देशाच्या राजकारणात जात ही सर्वात महत्त्वाची भूमिका बजावते. पण बिहारच्या राजकारणात त्याचा प्रभाव जास्त आहे. उत्तर भारतात, बिहारमध्ये मंडल आयोगाचा सर्वाधिक प्रभाव होता. मागासवर्गीयांमध्ये राजकीय जागृतीच्या बाबतीतही बिहार आघाडीवर आहे.दुसरे म्हणजे लालू प्रसाद यादव यांचा पक्ष आरजेडी आणि नितीश कुमार यांचा पक्ष जेडीयू यांची स्वतःची जातीय व्होट बँक आहे. यासोबतच उत्तर प्रदेशच्या तुलनेत येथे काँग्रेसची स्थितीही चांगली आहे. त्यामुळेच भाजपला येथे पूर्ण बहुमताच्या राजकारणातील मोठ्या भावाची गरज असते. बिहारमध्ये ८१.९९ टक्के हिंदू आहेत. तर 17.70% मुस्लिम, 0.05% ख्रिश्चन, 0.01% शीख आणि 0.08% बौद्ध समुदायाचे लोक येथे राहतात. यादवांची संख्या सर्वाधिक 14.26 टक्के आहे.
यादव आणि मुस्लिम मिळून सुमारे ३२ टक्के आहेत. या 32 टक्के मतांवर आरजेडीची एकतर्फी पकड आहे. ज्याला आजपर्यंत नितीश कुमार किंवा भाजप भेदू शकले नाहीत. यामुळेच भाजप किंवा आरजेडी एकट्याने निवडणूक लढवताना त्यांना पराभवाला सामोरे जावे लागते. त्यामुळे या दोन्ही पक्षांना नितीशकुमारांना आपल्यासोबत ठेवायचे आहे.
3-बिहारच्या प्रदेशनिहाय राजकीय समीकरणासाठीही नितीश महत्त्वाचे आहेत.
बिहारची राजकीय समीकरणे वेगवेगळ्या प्रदेशानुसार वेगवेगळी आहेत. आजही अनेक क्षेत्रांत एनडीएची लढत अवघड आहे.गेल्या काही निवडणुकांचे निकाल आणि व्होट बँकांचे स्वरूप पाहिल्यास हे स्पष्ट होते. उत्तर बिहारमध्ये महाआघाडीच्या तुलनेत एनडीएचा वरचष्मा आहे. येथे लोकसभेच्या एकूण 12 जागा आहेत, याचा अर्थ जेडीयूशिवाय निवडणूक लढवली तरी एनडीएचे फारसे नुकसान होणार नाही. तसेच मिथिलांचलमध्ये महाआघाडीपेक्षा एनडीएची स्थिती चांगली आहे. येथे लोकसभेच्या एकूण 9 जागा पणाला लागल्या आहेत.
एकूण 19 जागांवर एनडीएची स्थिती भडकली
2024 च्या निवडणुकीत एनडीएला मिथिलांचलमध्ये जास्त जागा मिळू शकतात. मात्र सीमांचल आणि पूर्व बिहार विभागातील निवडणूक लढतीत महाआघाडी एनडीएला मागे टाकेल. इथे एनडीएला 2019 सारखे निकाल मिळणार नाहीत. सीमांचलमध्ये लोकसभेच्या एकूण 7 जागा आहेत. तर मगध भागात हे प्रकरण फिफ्टी-फिफ्टी आहे. येथे लोकसभेच्या 7 जागा आहेत, म्हणजे एनडीएचा येथे जोरदार प्रभाव आहे आणि महाआघाडीचाही, म्हणजे येथे निवडणूक लढतीत काहीही होऊ शकते, तर भोजपूर भागात लोकसभेच्या 5 जागा आहेत. येथे महाआघाडी मजबूत आहे. अशा प्रकारे एकूण 19 जागांवर एनडीएची स्थिती भडकली आहे. 2024 मध्ये इतक्या जागांवर भाजप धोका पत्करण्याच्या मनस्थितीत नाही. नितीशकुमार सोबत आल्याशिवाय या जागा जिंकणे कठीण होऊ शकते.
4-8 वेळा मुख्यमंत्री-6 वेळा खासदार, स्वच्छ सुशासन बाबूंची प्रतिमा
बिहारचे नेते नितीश कुमार यांची प्रतिमा त्यांच्या समकालीन नेते लालू प्रसाद यादव आणि रामविलास पासवान इत्यादींच्या तुलनेत अत्यंत स्वच्छ आहे. त्यांच्यावर वैयक्तिक त्यामुळे भ्रष्टाचाराचे एकही प्रकरण नाही, कुटुंबाच्या भल्यासाठीही त्यांच्यावर राजकारण केल्याचा आरोप करता येणार नाही. ज्याप्रमाणे पंतप्रधान मोदींनी आपल्या कुटुंबाला भाजपच्या सत्तेत भागीदार बनवले नाही, तशीच अवस्था नितीश कुमारांची आहे. नितीशकुमारांचे जवळचे नातेवाईक सोडा, दूरचे नातेवाईकही राजकीय सहभागापासून दूर आहेत. नितीश कुमार हयात असेपर्यंत कधीही आपल्या पत्नी किंवा मुलाला राजकीय लाभापासून दूर ठेवले नाहीत.लालू यादव यांच्या राजवटीत बिहारची जी परिस्थिती बिघडली होती ती सुधारण्यात नितीश कुमारांनी मोठे योगदान दिले आहे. त्यांच्या पहिल्या कार्यकाळात केलेल्या कामांमुळे ते बिहारमध्ये गुड गव्हर्नन्स बाबू या नावाने लोकप्रिय झाले.यामुळेच भाजपलाच नाही तर आरजेडीलाही कमी आमदार असूनही नितीशकुमार यांना मुख्यमंत्री बनवणे भाग पडले आहे.
