बुद्धमूर्तीच्या प्रतिष्ठापनेबरोबरच बुद्धविचारांचे आचरण आणि बाबासाहेबांचे संकल्प पूर्ण करण्याचे आवाहन
फलटण : बुद्धविहार हे केवळ बुद्धमूर्ती असलेले धार्मिक स्थळ न राहता सामाजिक, शैक्षणिक आणि वैचारिक परिवर्तनाचे केंद्र बनले पाहिजे. बुद्धमूर्तीसमोर नतमस्तक होण्याबरोबरच तथागत बुद्धांचे विचार आचरणात आणणे आणि डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांचे संकल्प पूर्ण करण्यासाठी प्रयत्न करणे आवश्यक आहे, असे प्रतिपादन वंदनीय भंते विनयपाल महास्थवीर यांनी केले.
भीमस्मृती भूमी, शेरी, मंगळवार पेठ, फलटण येथे डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर जयंती महोत्सव समिती 2025 च्या वतीने आयोजित बुद्धमूर्ती व डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या रूपाची प्रतिष्ठापना करण्यात आली. या कार्यक्रमात ते धम्मदेसना देत होते. धम्मचक्र प्रवर्तन दिन आणि अशोक विजयादशमीच्या निमित्ताने बुद्धविचारांचा जागर करताना त्यांनी बुद्धविहाराची सामाजिक जबाबदारी आणि धम्माचरणाचे महत्त्व विशद केले.
बुद्धविहारात तथागत भगवान बुद्ध आणि डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या मूर्तींची प्रतिष्ठापना करणे हा केवळ धार्मिक सोहळा नसून समाजाच्या प्रबोधनाची जबाबदारी स्वीकारण्याचा प्रसंग आहे, असे सांगून महास्थवीर म्हणाले की, बुद्धमूर्तीसमोर फुले वाहणे, अगरबत्ती लावणे आणि वंदन करणे एवढ्यापुरता बुद्धधम्म मर्यादित नाही. बुद्धांच्या शिकवणीचा अभ्यास करणे, धम्माचे आचरण करणे, समाजातील अज्ञान व अंधश्रद्धा दूर करण्यासाठी प्रयत्न करणे आणि सामाजिक विषमतेविरुद्ध जनजागृती करणे हे बुद्धविहाराचे प्रमुख कार्य असले पाहिजे.
समाजाच्या सर्वांगीण विकासासाठी भाकरी आणि ज्ञान या दोन्ही गोष्टी आवश्यक आहेत. बुद्धविहारातून वाचनालय, अभ्यासिका, धम्मवर्ग आणि विद्यार्थ्यांसाठी मार्गदर्शनाचे उपक्रम राबवले पाहिजेत. तरुणांना योग्य दिशा मिळावी, महिलांना स्वावलंबनाच्या संधी उपलब्ध व्हाव्यात आणि समाजातील प्रत्येक घटकाला शिक्षणाची प्रेरणा मिळावी, यासाठी बुद्धविहारांनी पुढाकार घ्यावा. ज्या ठिकाणी ज्ञानाची देवाणघेवाण होते आणि समाजाच्या विकासासाठी प्रयत्न केले जातात, तेव्हाच त्या बुद्धविहाराचे खरे महत्त्व अधोरेखित होते, असे त्यांनी स्पष्ट केले.
धम्माचे महत्त्व सांगताना त्यांनी औषधाचे उदाहरण दिले. डॉक्टरांनी औषध दिले, परंतु त्याचे सेवन केले नाही, तर आजार बरा होऊ शकत नाही. त्याचप्रमाणे बुद्धधम्माचा स्वीकार करून त्यातील तत्त्वे आचरणात आणली नाहीत, तर अपेक्षित सामाजिक परिवर्तन घडणार नाही. समता, स्वातंत्र्य, बंधुता, प्रज्ञा, करुणा आणि मैत्री ही मूल्ये केवळ भाषणात न राहता दैनंदिन जीवनाचा भाग झाली पाहिजेत. धम्म स्वीकारणे ही सुरुवात आहे, तर धम्मानुसार जगणे हे खरे परिवर्तन आहे, असे प्रतिपादन त्यांनी केले.
डॉ. बाबासाहेब आंबेडकरांच्या कार्याचा संदर्भ देताना त्यांनी ‘शिका, संघटित व्हा आणि संघर्ष करा’ या संदेशाचे महत्त्व अधोरेखित केले. शिक्षणातून विवेक विकसित करणे, समान ध्येयासाठी संघटित होणे आणि अन्यायाविरुद्ध संविधानिक मार्गाने संघर्ष करणे ही समाजाच्या प्रगतीची दिशा आहे. बाबासाहेबांचे पुतळे उभारणे, स्मारके निर्माण करणे आणि जयंती साजरी करणे यांना महत्त्व आहेच; मात्र त्यांच्या विचारांचा प्रसार करून त्यांनी दाखवलेल्या मार्गाने वाटचाल करणे अधिक महत्त्वाचे आहे, असे त्यांनी सांगितले.
समाजातील ‘मी’ आणि ‘माझे’ या भावनेतून निर्माण होणारा अहंकार आणि स्वार्थ सामूहिक प्रगतीत अडथळे निर्माण करतात. वैयक्तिक प्रतिष्ठा, पद आणि गट यांना समाजहितापेक्षा अधिक महत्त्व दिल्याने परस्परांमध्ये मतभेद आणि दुरावा निर्माण होतो. मतभेद असणे स्वाभाविक असले, तरी त्यांचे रूपांतर मनभेदांत होऊ नये. परस्परांचा आदर राखून समाजाच्या व्यापक हितासाठी एकत्र काम केले पाहिजे. गट-तट बाजूला ठेवून सामाजिक एकजूट निर्माण करणे ही काळाची गरज आहे, असे आवाहन त्यांनी केले.
बुद्धांच्या शिकवणीतील प्रज्ञा, शील आणि समाधी यांचे महत्त्व विशद करताना महास्थवीर यांनी मनाचा संयम, विवेकपूर्ण विचार आणि नैतिक आचरण यांवर भर दिला. बुद्धांचे स्मरण केवळ शब्दांपुरते मर्यादित न राहता ते आपल्या वर्तनातून व्यक्त झाले पाहिजे. परस्परांविषयी करुणा बाळगणे, दुसऱ्याच्या मताचा आदर करणे, स्वतःच्या चुका स्वीकारणे आणि गरजू व्यक्तीला मदत करणे, हे धम्माचरणाचे महत्त्वाचे पैलू आहेत, असे त्यांनी सांगितले.
बुद्धविहारातून नियमित धम्मवर्ग, वाचनालय, अभ्यासिका, युवकांसाठी मार्गदर्शन, महिलांच्या स्वावलंबनासाठी उपक्रम आणि सामाजिक प्रश्नांवरील जनजागृती राबवावी. समाजातील कोणतेही मूल शिक्षणापासून वंचित राहू नये आणि प्रत्येक व्यक्तीला सन्मानाने जगण्याची संधी मिळावी, यासाठी बुद्धविहारांनी प्रबोधनाची केंद्रे म्हणून कार्य करावे, असे आवाहन वंदनीय विनयपाल महास्थवीर यांनी केले.
धम्मचक्र प्रवर्तन दिन आणि अशोक विजयादशमी हे केवळ उत्सवाचे दिवस नसून आत्मपरीक्षण करून सामाजिक परिवर्तनाचा संकल्प करण्याचे दिवस आहेत. बुद्धांच्या विचारांचा स्वीकार, बाबासाहेबांच्या संकल्पांच्या दिशेने वाटचाल आणि समाजाच्या सर्वांगीण विकासासाठी सामूहिक प्रयत्न हाच या दिवसांचा खरा संदेश असल्याचे त्यांनी आपल्या धम्मदेसनेतून स्पष्ट केले.
भंते विनयपाल महास्थवीर यांनी आगमनानंतर डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या पुतळ्याला पुष्प माला अर्पण करून अभिवादन केले व त्यानंतर संपूर्ण मंगळवार पेठेमध्ये चंक्रमण केले. धम्म उपासक आयुष्यमान बी टी जगताप यांच्या घरी भंतेजींना भोजनदान देण्यात आले.
,कार्यक्रमासाठी सामाजिक, राजकीय व धार्मिक क्षेत्रातील विविध मान्यवर उपस्थित होते. डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर जयंती महोत्सव समिती 2025 चे पदाधिकारी गणेश भीमराव अहिवळे, अजय कांतीलाल काकडे, गोविंद प्रकाश काकडे, सुरज विजय काकडे, चंद्रकांत महेंद्र मोहिते, कपिल नंदकुमार काकडे, सिद्धार्थ रमेश अहिवळे व त्यांच्या सर्व सहकाऱ्यांनी कार्यक्रम यशस्वी होण्यासाठी प्रयत्न केले. कार्यक्रमासाठी सामाजिक, धार्मिक व राजकीय क्षेत्रातील विविध मान्यवर व पदाधिकारी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते. भारतीय बौद्ध महासभा, रिपब्लिकन पार्टी ऑफ इंडिया, वंचित बहुजन आघाडी सह बौध्द उपासक – उपासिका, बालक – बालिका मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.
