इतिहासाच्या कुशीत लपलेली मौर्यकालीन कला आणि संस्कृतीचे अवशेष उलगडले
१८९५ मध्ये एल. ए. वॅडेल यांनी बुलंदी बाग येथे केलेल्या उत्खननामुळे मौर्य काळाशी निगडित अनमोल पुरावे सापडले आहेत. या उत्खननातून सापडलेले अवशेष आज पाटनाच्या वस्तू संग्रहालयात संरक्षणार्थ ठेवण्यात आले आहेत. विशेषतः, या ठिकाणाहून मिळालेल्या रथाच्या चाकांनी मौर्य साम्राज्याच्या उत्कर्षाचे दर्शन घडवले आहे.
बुलंदी बाग हे चंद्रगुप्त मौर्य यांच्या राजमहालाचे स्थान म्हणून ओळखले जाते. मौर्य साम्राज्याने प्रगतीच्या अनेक शिखरांना स्पर्श केले होते, ज्यामुळे या ठिकाणाला आजही “बुलंदी बाग” म्हणून संबोधले जाते. निकेटर सेल्यूकस यांच्या वकिल मेगस्थेनीज यांनी त्यांच्या ग्रंथ “इंडिका” मध्ये या राजमहालाबद्दल माहिती नोंदवली आहे, जी इतिहासाच्या शोधात असलेल्या संशोधकांसाठी अमूल्य आहे.
इतिहासातील या आणि इतर अनेक रहस्ये इंग्रजी अधिकाऱ्यांच्या प्रयत्नांमुळे उजागर होऊ शकली. पूर्वीच्या व्यवस्थेने या गोष्टी दडपून टाकण्याचा प्रयत्न केला असता, इंग्रजी अधिकारी यांनी भारताचा खरा इतिहास मातीच्या बाहेर आणण्यास महत्त्वपूर्ण योगदान दिले आहे.
सूरज रतन जगताप यांनी म्हटल्याप्रमाणे, “मी त्या सर्व ज्ञात आणि अज्ञात इंग्रज अधिकाऱ्यांचे आभार मानतो ज्यांनी भारताचा खरा इतिहास उजागर करण्यात मदत केली.”
लेणी अभ्यासक
सूरज रतन जगताप
