जगातील गणपतीची पहिली जुळी मूर्ती, भारतातील सर्वात मोठ्या मूर्तीपैकी एक, काय आहे इतिहास?

मुंबई, महाराष्ट्रासह भारतभर गणपतीची पूजा केली जाते. गणेश चतुर्थीला बाप्पाच आगमन होतं. पण भारतातील एक असं ठिकाण आहे जिथे जुळा गणपती विराजमान आहे. काय आहे या गणपती मंदिराता इतिहास? 

छत्तीसगड राज्य नेहमीच त्याच्या ऐतिहासिक वारशासाठी चर्चेत राहिले आहे. येथील प्रत्येक प्रदेशात, तुम्हाला ऐतिहासिक माहिती, वारसा किंवा ठिकाणाबद्दल माहिती मिळू शकते. आजकाल, छत्तीसगडमध्ये गणेश चतुर्थीची तयारी जोरात सुरू आहे. या भागात, आम्ही तुम्हाला छत्तीसगडमध्ये असलेल्या प्रथम पूज्य श्री गणपती जीच्या मंदिराबद्दल सांगणार आहोत. त्याचा इतिहास आणि वैशिष्ट्यांबद्दल जाणून घेऊया…

अडथळ्यांचा नाश करणाऱ्या भगवान गणेशाच्या मंदिरात नेहमीच भक्तांचा ओघ असतो. परंतु गणेशोत्सवानिमित्त एक वेगळेच वातावरण असते. आम्ही छत्तीसगडच्या दुर्गम भागात म्हणजेच बस्तरमध्ये असलेल्या एकाश्म गणेशाबद्दल बोलत आहोत, ज्याची कथा खूप मनोरंजक आहे. 

छत्तीसगड पुरातत्व विभागाचे पुरातत्वशास्त्रज्ञ प्रभात कुमार सिंह यांनी सांगितले की, बस्तरच्या दंतेवाडा जिल्ह्यात असलेल्या देवनागरी बरसरमध्ये भगवान गणेशाचे एक प्राचीन मंदिर आहे, जे ११व्या-१२व्या शतकात चिंदक नागवंशी राजा चिंदक यांनी बांधले होते. जगातील तिसरी सर्वात मोठी गणपतीची मूर्ती येथे स्थापित आहे आणि ती जगातील पहिली जुळी गणेशमूर्ती देखील आहे.

शेतकऱ्यांनी पावसाळ्यात या झाडाची लागवड करावी, ते काही वर्षांत लाखो कमावतील!  या गणेशमूर्तीची खास गोष्ट म्हणजे ती एक हजार वर्षे जुनी आहे आणि एकाच दगडापासून बनवलेली जगातील पहिली जुळी गणेशमूर्ती आहे. ती पाहण्यासाठी केवळ देशातूनच नव्हे तर परदेशातूनही मोठ्या संख्येने पर्यटक येथे येतात. देवनागरी बारसूर हे दंतेवाडा शहरापासून सुमारे ३१ किलोमीटर अंतरावर आणि राजधानी रायपूरपासून सुमारे 390 किलोमीटर अंतरावर आहे. राजेशाही काळात येथे 147 तलाव आणि 147 मंदिरे होती, जी स्वतःच ऐतिहासिक आहे, या मंदिरांपैकी एक विशेष मंदिर आजही अस्तित्वात आहे. पुरातत्व विभागाने जतन आणि संवर्धन केलेल्यांपैकी एक म्हणजे भगवान गणेशाचे मंदिर.

राजधानी रायपूरमधील महंत घासीदास संग्रहालयात तुम्हाला प्रचंड अखंड गणेश मूर्तींची प्रतिकृती दिसते. गणपती जी आसन मुद्रेत धोती आणि यज्ञोपवीत परिधान केलेले आहेत. ही 2.25 मीटर उंच मोठ्या गणेश मूर्तीची प्रतिकृती आहे जी भारतातील दुसरी सर्वात मोठी मूर्ती आहे. चतुर्भुजी गणेशाच्या डाव्या हातात अनुक्रमे मोदक आणि दंत आहे. वरचा उजवा हात तुटलेला आहे तर खालचा उजवा हात अक्षमाळ आहे.