आर. जगन्नाथन यांचा कॉलम: जदयूपेक्षा जास्त जागा जिंकून‎ भाजपने चित्र बदलून टाकले‎

‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎बिहार निवडणुकीच्या निकालांमधून सर्व राजकीय‎पक्षांना एक धडा शिकता येईल तो म्हणजे मतदारांना‎जास्त नकारात्मकता आणि लोकप्रिय नेत्यांवरील हल्ले‎आवडत नाहीत. निवडणुकीदरम्यान सर्वाधिक बाेलणारे‎नेते राहुल गांधी होते. त्यांनी मत चोरीबद्दल गोंधळ‎उडवला. पंतप्रधानांवर वैयक्तिक हल्ले केले. ते बिहारी‎मतदारांना सांगत होते की त्यांच्या मतांनी मतदान न‎केलेल्या व्यक्तींनाच निवडून दिले आहे. राहुल गांधींनी‎भाकीत केल्याप्रमाणे २०२० च्या विधानसभा निवडणुका‎आणि २०२४ च्या लोकसभा निवडणुकीच्या निकालांवर‎फार कमी मतदारांचा विश्वास असल्याने त्यांना‎जाणवले की ते अतिरेकी प्रतिक्रिया देत आहेत.‎

दुसरा मुद्दा असा की यावेळी मतदानकर्त्यांनी दिशा ‎‎अचूकपणे वर्तवली. परंतु मतदारांच्या भावनांची खोली ‎‎समजण्यात त्यांना अपयश आले. सत्य हे आहे की‎एकदा मतदाराने निर्णय घेतला की ते निर्णायकपणे एका ‎‎दिशेने जातात. या प्रकरणात महिलांचे मत – यावेळी ‎‎पुरुषांपेक्षा जास्त होते – नितीश यांच्याकडे निर्णायकपणे ‎‎गेले. महिला मतदारांत पंतप्रधानांची प्रतिमा देखील ‎‎सकारात्मक असल्याने लढाई मूलतः जातीच्या‎पलीकडे जाऊन महिला मतदारांनी ठरवली. प्रश्न असा ‎‎आहे की मतदारांनी पुन्हा एकदा अशा मुख्यमंत्रीची‎निवड का केली. अनेक वेळा सेवा केली आहे?‎उत्तरासाठी मतदारांच्या प्रेरणांचा सखोल विचार करणे‎आवश्यक आहे. परंतु एक गोष्ट त्यांच्या मनात आली‎असेल : राज्य विकासाच्या आघाडीवर काही निकाल‎दाखवू लागले आहे. तेव्हा केंद्र सरकारशी सतत‎लढणाऱ्या विरोधी आघाडीची निवड करून सर्व फायदे‎गमावण्याचा धोका का पत्करायचा? बिहारला केंद्र‎सरकार व राज्य दोघांनाही एकाच दिशेने प्राेत्साहन‎आवश्यकता आहे. आणखी दोन गोष्टी लक्षात‎घेण्यासारख्या आहेत. प्रथम २०२० मध्ये चिराग पासवान‎यांनी नितीश विरोधी मोहीम सुरू केली तेव्हा यावेळी‎सर्व एनडीएचे सहकारी एकत्र काम करत होते. हे‎अखिल भारतीय आघाडीच्या विरुद्ध होते. त्यात काँग्रेस‎आणि राजदमध्ये मुख्यमंत्रीपदाच्या चेहऱ्यावरून‎दीर्घकाळापासून मतभेद होते. दोन्ही मित्रपक्ष‎वेगवेगळ्या मुद्द्यांवर भर देत होते. त्याहूनही वाईट‎म्हणजे सीमांचलमध्ये एआयएमआयएमने मुस्लिम‎मतांचा मोठा वाटा चोरला. काँग्रेसने‎एआयएमआयएमपेक्षाही कमी जागा जिंकल्या हे‎स्वतःच सांगते. प्रशांत किशोर या निवडणुकीत एक‎नवीन चेहरा होता. निवडणुकीपूर्वी त्यांना बरीच प्रसिद्धी‎मिळाली. परंतु ते वाईटरित्या अपयशी ठरले. त्यांना‎एकही जागा जिंकता आली नाही आणि‎निवडणुकीपूर्वीचे त्यांचे सर्व धाडसी अंदाज खोटे ठरले.‎या निकालांवरून असे दिसून येते की माध्यमांचे लक्ष‎मदत करत नाही. निवडणुकीपूर्वी प्रशांत किशोर अनेक‎टीव्ही आणि यूट्यूब चॅनेलवर होते. ते त्यांच्या उदयाचा‎कोणावर परिणाम होईल आणि नितीशकुमार निवडणूक‎कशी हरू शकतात हे स्पष्ट करत होते. अगदी उलट‎घडले. त्यांना माध्यमांनी चिथावणी दिली आणि ते‎त्याच्या जाळ्यात अडकले. स्वतः निवडणूक न‎लढवण्याच्या त्यांच्या निर्णयामुळे त्यांच्या प्रतिमेला‎काही फायदा झाला नाही. पण बिहार निवडणुकीत‎भाजपला सर्वाधिक फायदा झाला आहे. आता‎दिल्लीतील त्यांच्या युतीला त्यात जदयू एक प्रमुख‎मित्रपक्ष आहे. आता धोका नाही. जदयूवर आघाडी‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎‎मिळवून त्यांनी हे स्पष्ट केले आहे की नितीश‎कुमारांनंतर बिहारमध्ये आता भाजपकडेच मुख्य‎राजकीय धुरा असेल. जेडीयूपेक्षा जास्त जागा‎जिंकूनही भाजप नितीश कुमार यांना अस्थिर करू‎इच्छित नाही. कारण त्यांच्या उपस्थितीमुळे त्यांना‎बिहारमधील अल्पसंख्याकांपर्यंत पोहोचण्याची संधी‎मिळते. भाजप अद्याप कोणतेही पाऊल उचलू इच्छित‎नाही. परंतु ते २०२९ मध्ये काही प्रमुख मंत्रालये आणि‎लोकसभेच्या जागांचा मोठा वाटा मागू शकते. तेजस्वी‎यांच्यासाठी गंभीर धडे आहेत. नितीश कुमारांच्या‎त्सुनामीमध्ये त्यांनी केवळ आपल्या जागा गमावल्या‎नाहीत तर निवडणुकीच्या काही आठवड्यांपूर्वीपर्यंत‎राहुल गांधींशी एकनिष्ठ राहून त्यांनी स्पष्टपणे चूक‎केली. कोणावर विश्वास ठेवावा आणि कोणाला‎बाजूला ठेवावे याबद्दल त्यांना अजूनही बरेच काही‎शिकायचे आहे.‎

(हे लेखकाचे वैयक्तिक मत आहे.)‎

आता दिल्लीतील भाजपच्या‎नेतृत्वाखालील युतीस काही धाेका नाही.‎त्यात जदयू हा एक प्रमुख मित्रपक्ष आहे.‎आता धोक्यात नाही. शिवाय जदयूवर‎आघाडी मिळवून भाजपने हे स्पष्ट केले‎की नितीश कुमार यांच्यानंतर बिहारमध्ये‎तेच मुख्य राजकीय शक्ती असतील.‎