IIT Mumbai New Reserch: आगामी काळ हा वैद्यकिय विश्वातील खूप महात्त्वाचा काळ ठरणार आहे. वैद्यकिय क्षेत्रात होणारे बदल मोठमोठ्या आजारांच्या निदानासाठी कारणीभूत ठरतील. एआय तंत्रज्ञानामुळे आरोग्य क्षेत्रात मोठे बदल घडत आहेत. विशेषतः मेंदूशी संबंधित गुंतागुंतीच्या आजारांच्या निदानासाठी आता कृत्रिम प्रज्ञेचा प्रभावी वापर होणार आहे. अल्झायमर, पार्किन्सन्स, मेंदूतील गाठी यांसारख्या आजारांचे वेळेत आणि अचूक निदान करणे आजपर्यंत मोठे आव्हान होते. मात्र आता हे चित्र बदलताना दिसत आहे.
मेंदूविकारांच्या निदानात एआयची भूमिका
कृत्रिम प्रज्ञा म्हणजेच एआय मोठ्या प्रमाणावर माहितीचे विश्लेषण करून सूक्ष्म बदल ओळखू शकते. मेंदूच्या आजारांमध्ये हे बदल सुरुवातीला लक्षात येत नाहीत. मात्र एआयच्या मदतीने हे संकेत लवकर ओळखता येणार आहेत.
अल्झायमर किंवा पार्किन्सन्ससारख्या आजारांमध्ये मेंदूतील पेशी, प्रथिने आणि जनुकांमध्ये होणारे बदल एआय सहज शोधू शकते. त्यामुळे डॉक्टरांना योग्य वेळी निर्णय घेणे सोपे होणार आहे.
ब्रेनप्रॉट प्लॅटफॉर्मचे वैशिष्ट्य
ब्रेनप्रॉट हा मानवी मेंदूशी संबंधित विविध स्तरांवरील माहिती एकत्र आणणारा डिजिटल प्लॅटफॉर्म आहे. निरोगी मेंदू आणि आजारग्रस्त मेंदू यातील फरक या प्रणालीद्वारे स्पष्टपणे समजू शकतो.
या प्लॅटफॉर्ममध्ये जनुकांची माहिती, प्रथिनांची पातळी आणि जैवचिन्हांमधील बदल यांचा सविस्तर अभ्यास करता येतो. संशोधक, डॉक्टर आणि वैद्यकीय विद्यार्थी यांच्यासाठी हे एक उपयुक्त साधन ठरणार आहे.
ड्रगप्रॉटएआय उपचारासाठी कसा उपयुक्त
ड्रगप्रॉटएआय हा एआयवर आधारित प्लॅटफॉर्म औषधांच्या परिणामांचा अंदाज घेण्यासाठी वापरला जाणार आहे. कोणते औषध कोणत्या मेंदूविकारावर अधिक प्रभावी ठरेल, हे ठरवण्यासाठी ही प्रणाली मदत करणार आहे.
यामुळे उपचार अधिक वैयक्तिक आणि अचूक होण्याची शक्यता आहे. चुकीच्या औषधांचा धोका कमी होऊन रुग्णांचे जीवनमान सुधारण्यास मदत मिळू शकते.
हे नक्की वाचा: साडेचार तास यकृत शरीराबाहेर अन् 2 वर्षांच्या चिमुरडीला नवजीवन; भारतातील पहिली शस्त्रक्रिया परळच्या वाडीया रुग्णालयात!
संशोधनामागील भारतीय प्रयत्न
आयआयटी मुंबईतील प्रा. संजीव श्रीवास्तव यांच्या मार्गदर्शनाखाली आणि डॉ. अंकित हालदार यांच्या सहकार्याने या प्रकल्पाची निर्मिती झाली आहे. संशोधकांच्या टीमने अनेक वर्षांच्या अभ्यासातून हे प्लॅटफॉर्म विकसित केले आहेत.
हे संशोधन भारताला मेंदूविकारांच्या अभ्यासात जागतिक नकाशावर आणणारे ठरत आहे. देशातील संशोधन क्षमता आणि एआय तंत्रज्ञानाची ताकद याचे हे उत्तम उदाहरण मानले जात आहे.
एआयच्या मदतीने मेंदूच्या आजारांचे निदान आणि उपचार अधिक अचूक, वेगवान आणि प्रभावी होणार आहेत. ब्रेनप्रॉट आणि ड्रगप्रॉटएआयमुळे भविष्यात मेंदूविकारांवर नियंत्रण मिळवणे सोपे होईल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
