एन. रघुरामन यांचा कॉलम: सक्षम नातेसंबंधासह पर्यायी घरांचा वृद्धांना आधार मिळावा

लोक जास्त काळ जगत आहेत आणि कसे आणि कुठे राहायचे याचा ते विचार करत आहे. चेन्नईचे ८९ वर्षीय जे. नारायणन हेही त्याला अपवाद नाहीत. त्यांनी १५ वर्षांपूर्वी हा विचार केला होता, जेव्हा त्यांच्या पत्नीला (आता ८४ वर्षांची) आजारपणामुळे चालता- फिरता येत नव्हते. त्यावेळी त्यांना आपल्या माेठ्या घरात एकटे राहायचे नव्हते. म्हणून ते चेन्नईच्या एका आलिशान भागात एका नातेवाईकाच्या बंगल्यात राहायला गेले, तिथे आरोग्य सेवा जवळ होत्या. ते दुसऱ्या माळ्यावर राहत होते. तिथे

चार बेडरूम, एक स्वयंपाकघर आणि एक दिवाणखाना होता. यामुळे त्यांना एकांत मिळाला. घरगुती मदतीसाठी जागा मिळाली आणि आपत्कालीन परिस्थितीत तिथे नातेवाईक येऊ शकत हाेते. त्यांची मुलगी विवाहित आहे आणि त्यांचा मुलगा परदेशात राहतो आणि घराचा खर्च भागवतो.

वृद्धावस्थेत बहुतेक लोक स्वतःच्या घरात राहू इच्छितात. आज, वाढत्या देखभाल खर्चामुळे नाही तर आरोग्याच्या समस्यांमुळे त्यांना घरात राहणे कठीण होत आहे. ज्यांच्याकडे आर्थिक क्षमता आहे ते दैनंदिन कामांसाठी मदतनिस नियुक्त करत आहेत. उर्वरित लोक घरांचे पर्याय शोधत आहेत. हार्वर्ड विद्यापीठाच्या जॉइंट सेंटर फॉर हाऊसिंगच्या स्टडीजनुसार, २०२३ मध्ये ९,९०,००० अमेरिकन लोक मदतनिसासह किंवा नातेवाईक नसलेल्या व्यक्तीसोबत राहत होते. त्यात २०२१ च्या तुलनेत ही वाढ ८.८% आहे. वृद्धत्वाच्या आरोग्य आव्हानांमध्ये आणि दीर्घायुष्याच्या विरोधाभासात, मुंबईतील विकासक आरोग्य सुविधांजवळ आणि शहराच्या मध्यभागी असलेल्या आंतरपिढीय गृहसंकुलांची उभारणी करत आहेत. हे विकासक दोन फायदे देताहेत. त्याच कॉलनीतील एका शेजारच्या इमारतीत तरुणांना राहण्याची सोय आहे आणि समवयस्कांसोबत वेळ घालवण्यासाठी एक उद्यान आहे. एका रिअल इस्टेट कंपनीने १०० एकरची टाउनशिप सुरू केली आहे, ज्यामध्ये त्यांच्या ४५ टॉवरपैकी दोन वृद्धांसाठी समर्पित आहेत. या इमारतींमध्ये सर्व्हिस्ड अपार्टमेंटसारखेच फायदे असतील, ज्यामध्ये समर्पित हाऊसकीपिंगचा समावेश असेल. इमारतींमध्ये मोठे व्हीलचेअर-फ्रेंडली दरवाजे आणि जखमा टाळण्यासाठी गोलाकार भिंतीच्या कडा असतील. घरी शिजवलेले जेवण देखील घरात किंवा कम्युनिटी हॉलमध्ये उपलब्ध असेल. विकासक ज्येष्ठ नागरिकांना त्यांच्या गावी आपलेपणाची भावना देऊ इच्छितात. पाश्चात्य देशांमध्ये, २०% गृहनिर्माण बाजारपेठ ज्येष्ठ नागरिकांना पुरवली जाते.वृद्धांना परवडणारी आणि आरामदायी घरे उपलब्ध करून देण्यासाठी, महाराष्ट्र सरकारच्या प्रस्तावित गृहनिर्माण धोरण २०२५ मध्ये कर कपात प्रस्तावित आहे. ५-७% स्टॅम्प ड्युटी भरण्याऐवजी, ज्येष्ठांना निवासी गृहनिर्माण सुविधा खरेदी करताना फक्त १,००० रुपये भरावे लागतील. मुंबईत अशा लोकांची संख्या मोठी आहे ज्यांची मुले त्यांच्यापासून दूर राहतात. माझे सहकारी विजय शंकर मेहता यांच्या मते, अनेक श्रीमंत बेबी बूमर्स (१९४६ ते १९६४ दरम्यान जन्मलेले) सहा चुका करतात. ते म्हणतात की, लोक कामात “व्यस्त’ असतात, लोक ‘आनंदी’ जीवन जगतात, नंतर म्हातारपण आणि दूरच्या नात्यांमुळे ‘त्रस्त’ होतात, म्हणून ते त्यापैकी काहींना टाळू लागतात, तंत्रज्ञानात रमलेली लोकसंख्या ‘आळशी’ होते आणि अखेर काही नाती ‘नष्ट’ होतात. पण नारायणन यांच्या सारख्या लोकांनी दोन्ही गोष्टी सांभाळल्या, अनेक लोकांशी संबंध राखले आणि योग्य वेळी “पर्यायी निवासस्थान” शोधले. हे आता पाश्चात्य देशांमध्ये लोकप्रिय होत आहे आणि मुंबईसारख्या शहरांमध्येही त्याची सुरुवात झाली आहे. २०३० नंतर, वृद्धांची संख्या वाढणार असल्याने जगासमोर आणखी पर्याय उपलब्ध असतील. नारायणन यांच्या प्रमाणे, तुमच्या शहरात राहण्यासाठी ते खूप महाग होण्यापूर्वी लवकरात लवकर पावले उचला.