Silent Killer Disease In Children: पूर्वी केवळ प्रौढांमध्ये आढळणारा उच्च रक्तदाब (हाय ब्लड प्रेशर) आता मुलांनाही ग्रासू लागला आहे. नुकत्याच केलेल्या एका संशोधनांनुसार देशातील 6 ते 18 वयोगटातील शालेय मुलांमध्ये हायपरटेन्शनचे आणि हाय ब्लड प्रेशरचे प्रमाण झपाट्याने वाढत आहे.
अभ्यासातून धक्कादायक खुलासा
मध्य भारतातील एका अभ्यासात सुमारे 1.4 टक्के किशोरांमध्ये उच्च रक्तदाब आढळला आहे. तर महाराष्ट्रामध्ये ही टक्केवारी अधिक आहे. महाराष्ट्रामधील 10 शाळांमधील 2600 हून अधिक विद्यार्थ्यांवर झालेल्या सर्वेक्षणात हे प्रमाण 7.5 टक्क्यांपर्यंत पोहोचले आहे.
सामान्य वजनाच्या मुलांनाही त्रास
डॉक्टरांच्या म्हणण्यानुसार, उच्च रक्तदाब ही समस्या फक्त लठ्ठ किंवा स्थूल असणाऱ्या मुलांमध्येच आढळते असे नाही, तर तर सामान्य वजनाच्या सुमारे 5 टक्के मुलांमध्येही रक्तदाब वाढलेला आढळून आला आहे. अभ्यासांनुसार, उच्च रक्तदाब असलेल्या सुमारे 40 टक्के मुलांच्या हृदयाच्या रचनेत सुरुवातीचे बदल दिसून आले आहेत.
हृदय व मूत्रपिंडावर होतोय परिणाम
अनेकदा मुलांमध्ये हायपरटेन्शनची लक्षणे स्पष्टपणे दिसत नाहीत. त्यामुळे हे आजारपण ‘सायलेंट किलर’ ठरत असून, हळूहळू हृदय आणि मूत्रपिंडावर परिणाम करू लागते.
रक्तदाब का वाढतोय?
तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की, वाढती निष्क्रिय जीवनशैली, जास्तीचा स्क्रीन टाइम, ताणतणाव, झोपेची कमतरता आणि असंतुलित आहार ही या वाढत्या रक्तदाबाची प्रमुख कारणे आहेत. अधिक मीठ, तळलेले व प्रक्रिया केलेले अन्नपदार्थ मुलांच्या रक्तदाबाला थोकादायक पातळीवर नेत आहेत. विशेषज्ञांनी सुचवले आहे की, शाळांमध्ये नियमित आरोग्य तपासणीसह बीपी मापन अनिवार्य केले पाहिजे. वेळेवर निदान आणि जीवनशैलीतील बदल केल्यास या ‘सायलेंट किलर’पासून मुलांचे भविष्य सुरक्षित ठेवता येऊ शकते.
साइलेंट किलर का म्हणतात?
हाय ब्लड प्रेशर (उच्च रक्तदाब) बहुतेक वेळा कोणतीही स्पष्ट लक्षणे दाखवत नाही, म्हणूनच त्याला “साइलेंट किलर” म्हणतात. बहुतेक लोकांना वर्षानुवर्षे उच्च रक्तदाब असतो तरीही काहीही जाणवत नाही. परंतु जेव्हा रक्तदाब खूप जास्त होतो (हायपरटेन्शन क्रायसिस), तेव्हा काही लक्षणे दिसू शकतात. यातील मुख्य लक्षणे खालीलप्रमाणे आहेत:
लक्षणे कोणती?
सामान्य लक्षणे (जेव्हा दिसतात तेव्हा):
> डोकेदुखी, विशेषतः सकाळी उठल्यावर किंवा तीव्र डोकेदुखी.
> चक्कर येणे किंवा हलके डोके होणे.
> छातीत दुखणे किंवा अस्वस्थता.
> श्वास घेण्यात अडचण किंवा धाप लागणे.
> उलट्या होणे किंवा मळमळ.
> दृष्टी अस्पष्ट होणे किंवा दृष्टीत बदल.
> चिंता, अस्वस्थता किंवा गोंधळ.
> नाकातून रक्त येणे (नोजब्लीड).
> हृदयाचे ठोके अनियमित किंवा वेगवान होणे (पल्पिटेशन).
> थकवा
> चेहरा लाल होणे किंवा तापमान वाढल्यासारखे वाटणे.
आणीबाणीची लक्षणे
> जर रक्तदाब 189/120 mmHg पेक्षा जास्त असेल आणि खालील लक्षणे दिसली तर ही हायपरटेन्शन इमर्जन्सी असू शकते:
> तीव्र डोकेदुखी किंवा मायग्रेनसारखी दुखणे.
> छातीत किंवा पाठीत तीव्र दुखणे.
> सुन्नपणा, कमजोरी किंवा बोलण्यात अडचण.
> दृष्टीत बदल किंवा अंधुक होणे.
> श्वासाची तक्रार किंवा हृदयविकाराची लक्षणे.
वरील लक्षणे दिसली तर तात्काळ वैद्यकीय मदत घ्या.
लक्षणे बदलू शकतात
उच्च रक्तदाबाची लक्षणे व्यक्तीपरत्वे बदलू शकतात, आणि बहुतेकदा नियमित चेकअपमधूनच समजते. जर तुम्हाला शंका असेल तर डॉक्टरकडे जाऊन रक्तदाब तपासा. जीवनशैली बदल (जसे व्यायाम, आहार, मीठ कमी करणे) आणि औषधे याने ते नियंत्रित करता येते.
