माझ्या हिश्श्याचे किस्से: सतीश कौशिक यांनी ‘बिग-बीं’कडून करून घेतला पूर्ण सीन

सतीश कौशिक हे माझे खूप जवळचे मित्र, उत्तम कलाकार आणि त्यापेक्षाही सर्वात चांगला माणूस होते. आज सतीश कौशिक यांच्याविषयी बोलताना मला पंकज पाराशर यांचीही आठवण येत आहे. दूरदर्शनवरील ‘करमचंद’ ही प्रसिद्ध मालिका त्यांनीच बनवली होती. ‘जलवा’ आणि ‘चालबाज’सारखे सिनेमे तयार केले. पंकज पाराशर यांनीच सतीश कौशिक यांना पहिल्यांदा कॅमेऱ्यासमोर संधी दिली होती.

पंकजजींनी सांगितले की, ‘एफटीआयआय’मध्ये आम्ही शिकत होतो तेव्हाची ही गोष्ट. तिथला अॅक्टिंगचा कोर्स १९७५ ला बंद झाला होता. १९७७ मध्ये आम्हाला एक सिनेमा बनवण्याचा प्रोजेक्ट देण्यात आला. पण, तेव्हा ‘एफटीआयआय’मध्ये कुणी अॅक्टर नव्हते. त्यामुळे आम्ही दिल्लीच्या ‘नॅशनल स्कूल ऑफ ड्रामा’तून (एनएसडी) अॅक्टर बोलावले. १० – १५ अॅक्टर आले. मला एक गाणे तयार करायचे होते, ज्यामध्ये एक तरुण – तरुणी आणि एका बागकाम करणाऱ्या माळीदादाची भूमिका होती. माळीदादाच्या भूमिकेसाठी मी अनुपम खेर यांची निवड केली. सकाळी शूटिंग होते. आम्ही रात्री झोपायला गेलो. रात्री अचानक माझ्या खोलीचा दरवाजा खटखटू लागला.

कुणीतरी दार उघडले, तेव्हा धोतर-छाटणी घातलेले, डोक्यावर गमछा बांधलेले आणि हातात झाडे कापायची कात्री घेतलेले सतीश कौशिक बाहेर उभे होते. म्हणाले, ‘बघा साहेब, मी परफेक्ट माळीदादा वाटतोय. तो काश्मिरी आहे.. देखणा, गोरा-गोमटा.. तुम्ही मला माळीदादा म्हणून घ्या..’ मग आम्ही सतीश यांना ती भूमिका दिली.

ज्या बागेत शूटिंग होते, ती ‘एफटीआयआय’पासून जवळपास तासाभराच्या अंतरावर होती. आम्ही परत आलो, तेव्हा समजले की, शूटिंगच्या ठिकाणी सकाळी नऊला बस जाणार असल्याचे अनुपम खेरना सांगून सतीश स्वत: मात्र माळीदादाची भूमिका करण्यासाठी सहा वाजताच बसमध्ये बसून निघून गेले होते. यावरुन मला वसीम बरेलवी यांचा एक शेर आठवतोय…

जहां रहेगा वहीं

रौशनी लुटाएगा

किसी चराग का

अपना मकां नहीं होता।

काळ पुढे सरकला. ८-१० वर्षांनंतर पंकज पाराशर यांनी ‘जलवा’ सिनेमाचे काम सुरू केले. पंकजजींनी त्याविषयी सांगितले की, या सिनेमातील सब-इन्स्पेक्टर रामू घडियालीच्या भूमिकेसाठी मी सतीश यांना घेतले. शूटिंग गोव्यामध्ये होते. त्यामुळे आम्ही बसने येत-जात असू. जॉनी लीवरचाही हा सुरूवातीचा काळ होता. बसमध्ये जॉनीने अशोककुमार यांची एकदम कमालीची अॅक्टिंग करुन दाखवली. ती पाहिल्यावर मी म्हणालो, ‘अरे, हे सिनेमात घ्या..’ जॉनीने आणखी काही तरी करुन दाखवले. मी असिस्टंटला सांगितले की, हेसुद्धा सिनेमात घ्या. रात्री सतीशनी माझ्या खोलीचा दरवाजा वाजवला. ‘काय झाले?’ असे विचारल्यावर म्हणाले, ‘यार, तू त्याचा रोल वाढवतोय, माझा मात्र नाही वाढवत.’ मी म्हणालो..भाई, तुझा रोल एकदम परफेक्ट आहे. त्यावर त्यांनी सांगितले की, मी एक प्रसंग तयार केला आहे. खूप चांगला आहे, तो सिनेमात घ्या. बघा, खूप हिट होईल.. बस, एखाद्या मोठ्या अभिनेत्याला गेस्ट आर्टिस्ट म्हणून आणा.. मी म्हणालो, आता अनुपम खेर खूप मोठे स्टार बनलेत, त्यांनाच घेऊ.. त्यावर सतीश म्हणाले, ‘नको, अमिताभ बच्चन यांना घ्या.. त्यांच्यासोबत मी हा सीन करेन. माझी गॅरंटी आहे, तो नक्की हिट होईल.’ मी याविषयी निर्माते गुल आनंद यांना सांगितले. ते म्हणाले की, मी अमिताभ बच्चन यांना आणू शकत नाही. पण, त्यांच्यासोबत तुमची भेट घालून देऊ शकतो. मग मीटिंग फिक्स झाली. अमिताभजी फिल्म सिटीमध्ये ‘शहंशाह’चे शूटिंग करत होते. आम्ही तिथे पोहोचलो. त्यांची भेट झाल्यावर मी त्यांना म्हणालो की, सर, तुमच्याकडून आम्हाला एक छोटासा गेस्ट अॅपिअरन्स हवा आहे. त्यांनी ‘सीन काय आहे?’ विचारल्यावर सांगितले की, अमिताभ बच्चन आपले दोस्त आहेत, अशा थापा सतीश कौशिक मारत असतो. अशात एकेदिवशी तुम्ही खरेच येता आणि फक्त ‘नो’ एवढेच म्हणून निघून जाता. अमिताभजी राजी झाले; पण त्यांनी सांगितले की, माझ्याकडे तारखाच नाहीत. १८ दिवस तर इथेच ‘शहंशाह’चे शूटिंग करतोय.. मी म्हणालो, ‘सर, एक काम करू. आम्ही इथेच कॅमेरा घेऊन येतो. तुम्ही फक्त दोन मिनिटांसाठी मागून यायचे आणि ‘नो’ म्हणून निघून जायचे.’

दुसऱ्या दिवशी आम्ही रिहर्सल केली. सतीशने आपला डायलॉग म्हटला आणि त्यात पुन्हा सुधारणा केल्याने तो पूर्ण एक पानाचा सीन तयार झाला. त्याच्या दुसऱ्या दिवशी ११ वाजता निरोप मिळाला की, अमितजी येत आहेत, शॉट तयार ठेवा.. आम्ही त्याप्रमाणे तयारी केली. अमितजी आले. मला म्हणाले, ‘चला, करुन घेऊ. ‘नो’ एवढेच तर म्हणायचे आहे..’ मी सांगितले, ‘सर, एक पूर्ण सीन आहे..’ एका पूर्ण पानाचा सीन पाहून अमितजींनी नकार दिला. पण, तो सीन शूट झाला, याचे सगळे श्रेय जाते सतीश कौशिकना. कारण बच्चन साहेबांनी ‘नो’ म्हणताच सतीश पुढे येऊन म्हणाले, ‘तुम्ही वाचू नका, मी तुम्हाला अॅक्टिंग करुन दाखवतो..’ त्यानंतर सतीश अॅक्टिंग करू लागले. अमितजींच्या स्टाइलमध्ये त्यांचा डायलॉगही म्हटला. अमितजींनीही ते लक्षपूर्वक पाहिले. मग त्यांनी कागद घेतला, पाहिला आणि विचारले, ‘काय देणार मला?’ मी म्हटले, गुलाबाचे फूल.. त्यावर ते म्हणाले, ‘चला, टेक घ्या..’ मग अमितजींनी एका टेकमध्ये शॉट ओके केला. अशाप्रकारे ‘जलवा’तील त्या जबरदस्त सीनचे श्रेय सतीश कौशिक यांना जाते. आज त्यांच्या याच ‘जलवा’ सिनेमातील हे गाणे ऐका…

देखो देखो ये है जलवा…

स्वत:ची काळजी घ्या. आनंदी राहा.