संपादकीय: रशियामधील उठाव हा जगासाठी एक मोठा धडा

कोणतीही मोठी जीवित हानी न होता रशियामधील उठाव काही काळासाठी टळला आणि प्रिगोझिनच्या नेतृत्वाखालील बंडखोर वॅग्नर सैन्य (भाडोत्री) मॉस्कोपासून २०० किमीवरून परत गेले. सुरुवातीला सरकारने बंडखोरांवर पूर्ण शक्तीने हवाई हल्ले केले, परंतु यामुळे सहा हेलिकॉप्टर आणि रशियन सैन्याचे एक जहाज पाडले गेले. यातील पाच हेलिकॉप्टर नि:शस्त्र असल्याचे अवशेषांतून समोर आले आहे. दक्षिण रशियातील सर्वात मोठे शहर रोस्तोव्हमध्ये बंडखोरांच्या जस्टिस मार्चला लष्कर किंवा जनतेने विरोध का केला नाही, याचा विचार राष्ट्राध्यक्ष पुतीन यांना करावा लागेल. रोस्तोव हे सैन्याचे मुख्यालयही आहे. भाडोत्री सैनिकांना रोखण्याची क्षमताही रशियन सैन्यात नाही, हे जगाला कळून चुकले. १६ महिन्यांपासून सुरू असलेल्या युक्रेन युद्धात पुतीन यांची त्यांच्या जनरल्सवरील पकड सैल झाल्याचेही उघड झाले आणि जनताही संतप्त झाली आहे. एवढ्या मोठ्या शक्तीची ही दुर्दशा का झाली याचा अभ्यास जगातील राजकीय शास्त्रज्ञ आणि संरक्षणतज्ज्ञ करत आहेत.

चीनचे नेते शी जिनपिंग यांच्याप्रमाणेच पुतीन यांनीही संविधानाला मुरड घालून पदावर राहण्यासाठी सर्व विरोध मोडीत काढला. पण, असे लोक खऱ्या ज्ञानाच्या खिडक्या सवयीने बंद करतात आणि चमच्यांनी घेरले जातात. युक्रेनबरोबरचे युद्ध हे एका उन्मत्त हत्तीचे वेड होते. रशिया सामरिक-आर्थिक-सामाजिकदृष्ट्या गरीब झाला. पुतीन हे विसरले की, चीनमध्ये ७४ वर्षांत प्रथमच नोव्हेंबर २०२२ मध्ये त्यांचे मार्गदर्शक हुकूमशहा जिनपिंग यांच्याविरोधात प्रचंड जनसमुदाय समोर आला होता. सरकारला नमते घ्यावे लागले. चीन आणि रशियाप्रमाणे लोकशाहीच्या वेशात असले तरी हे हुकूमशाहीचे युग नाही, हे प्रत्येक राज्यकर्त्याने समजून घेतले पाहिजे.